Ὁ Ἀκάθιστος Ὕμνος ἀποτελεῖ ἕνα ἀπὸ τὰ σεπτότερα καὶ θεοφιλέστερα ἀριστουργήματα τῆς Ὀρθοδόξου Ὑμνογραφίας, ἀρρήκτως συνδεδεμένον μὲ τὴν ἱστορικὴ μνήμη τῆς Βασιλευούσης καὶ τὴν θαυματουργικὴ σκέπην τῆς Ὑπεραγίας Θεοτόκου. Κατὰ τὸ ἔτος 626 μ.Χ., ὅτε ἡ Κωνσταντινούπολις ἐδοκιμάζετο ὑπὸ σφοδρᾶς πολιορκίας, ὁ πιστὸς λαὸς προσέδραμε μετὰ συντριβῆς καρδίας καὶ θερμῆς δεήσεως εἰς τὴν Ἐκκλησίαν τῶν Βλαχερνῶν, ἀναθέτων τὴν σωτηρίαν τῆς Πόλεως εἰς τὴν κραταιὰν προστασίαν τῆς Μητρὸς τοῦ Θεοῦ.
Κατὰ τὴν ἱερὰν ἐκείνην νύκτα, ὁ λαὸς ἔμεινεν ὄρθιος, ἀγρυπνῶν καὶ δοξολογῶν, ἀναπέμποντας ὕμνους εὐχαριστίας καὶ ἱκεσίας πρὸς τὴν Θεοτόκον, ἡ ὁποία ἐλογίσθη ὡς ἡ Ὑπέρμαχος Στρατηγὸς καὶ ἀκαταμάχητος προστάτις τῆς Κωνσταντινουπόλεως. Ἐκ τῆς σωτηρίου ταύτης ἐπεμβάσεως καὶ τῆς παλλαϊκῆς εὐγνωμοσύνης ἐγεννήθη ἡ παράδοσις τοῦ Ἀκαθίστου Ὕμνου, ἡ ὁποία διεσώθη διὰ μέσου τῶν αἰώνων ὡς πολύτιμος πνευματικὸς θησαυρὸς τῆς Ἐκκλησίας.
Ἡ Παναγία τῶν Βλαχερνῶν ἀνεδείχθη οὕτως εἰς τόπον ἱερὸν καὶ σεβάσμιον, τόπον ὅπου ἡ πίστις συναντᾷ τὴν ἱστορίαν καὶ ἡ δέησις μεταβάλλεται εἰς δοξολογίαν. Ἐκεῖ ἐρριζώθη ἡ παράδοσις τῆς ψαλμῳδίας τοῦ Ὕμνου τούτου, ὑπενθυμίζουσα ἀδιαλείπτως ὅτι ἡ Θεοτόκος παραμένει ἀκοίμητος σκέπη, θερμὴ μεσίτρια καὶ ἀκατάβλητος ἐλπὶς τοῦ εὐσεβοῦς πληρώματος.
Καὶ εἰς τὸ κέντρον τῆς ἱερᾶς ταύτης παραδόσεως ἀντηχοῦν οἱ ἀθάνατοι στίχοι:
Τῇ Ὑπερμάχῳ Στρατηγῷ τὰ νικητήρια,
ὡς λυτρωθεῖσα τῶν δεινῶν εὐχαριστήρια,
ἀναγράφω σοι ἡ Πόλις σου, Θεοτόκε.
Ἀλλ’ ὡς ἔχουσα τὸ κράτος ἀπροσμάχητον,
ἐκ παντοίων με κινδύνων ἐλευθέρωσον,
ἵνα κράζω σοι· Χαῖρε, Νύμφη ἀνύμφευτε.
Ὁ Ἀκάθιστος Ὕμνος δὲν εἶναι μόνον ἕνα κειμήλιον ὑμνογραφικῆς τελειότητος, ἀλλὰ ζῶσα μαρτυρία τῆς πίστεως, τῆς εὐγνωμοσύνης καὶ τῆς ἀδιασπάστου συνεχείας τῆς Ῥωμηοσύνης καὶ τῆς Ὀρθοδοξίας. Ἀπὸ τὸ 626 μ.Χ. μέχρι καὶ σήμερον, ἡ ψαλμῳδία αὐτοῦ παραμένει ἄσβεστος λυχνία πνευματικῆς μνήμης, ἐλπίδος καὶ παρακλήσεως, ἐνώπιον τῆς Παναγίας τῶν Βλαχερνῶν, τῆς Ἐφόρου καὶ Προστάτιδος τοῦ πιστοῦ λαοῦ.
