Η Μαρία Νεγρεπόντη-Δελιβάνη δεν είναι «μια καθηγήτρια». Είναι η πρώτη Ελληνίδα πρύτανης της νεότερης ιστορίας, μια εμβληματική οικονομολόγος με διεθνή διαδρομή – και, κυρίως, μια φωνή που δεν χωράει στο “ενιαίο ευρωπαϊκό αφήγημα” των τηλεπαραθύρων.
Υπάρχουν άνθρωποι που μπορείς να διαφωνήσεις μαζί τους. Και υπάρχουν άνθρωποι που το σύστημα δεν θέλει καν να τους ακούσεις. Η Δελιβάνη ανήκει στη δεύτερη κατηγορία. Γι’ αυτό δεν της απαντούν. Τη βαφτίζουν.
Όταν δεν μπορούν να αντικρούσουν, υποτιμούν
Η πιο παλιά τεχνική αποδόμησης στην Ελλάδα δεν είναι η κριτική. Είναι η μείωση.
Δεν λένε «διαφωνούμε με το επιχείρημά της για τα Μνημόνια/το νόμισμα/την εξάρτηση». Λένε:
«Μια καθηγήτρια».
«Μια δραχμίστρια».
«Μια γραφική».
Γιατί; Διότι η ουσία πονάει. Και η Δελιβάνη, είτε συμφωνείς είτε όχι, έχει κάτι που σπανίζει: βιογραφικό που δεν σηκώνει εύκολα ειρωνεία και λόγο που δεν χωράει σε 15’’ κομματικής γραμμής.
Δεν είναι “μία καθηγήτρια”. Είναι σύμβολο
Η Μαρία Νεγρεπόντη-Δελιβάνη είναι η πρώτη Ελληνίδα πρύτανης στη νεότερη ιστορία της χώρας και συνδέθηκε καθοριστικά με την πορεία που οδήγησε στη σημερινή μορφή του Πανεπιστημίου Μακεδονίας.
Δεν μιλάμε για «μια άποψη στο Facebook». Μιλάμε για μια ολόκληρη ακαδημαϊκή παρακαταθήκη, για γενιές φοιτητών, για μια διαδρομή που – όπως και να το κάνουμε – δεν χωράει σε χλευαστικά υποκοριστικά.
Κι εδώ είναι το κλειδί: το κύρος της δεν τους επιτρέπει να την τελειώσουν με ένα “έλα μωρέ”. Άρα πρέπει να την κάνουν “κάτι άλλο”. Να τη μετατρέψουν σε ταμπέλα.
Η ταμπέλα «δραχμίστρια» ως φίμωση
Στην Ελλάδα, η συζήτηση για την ευρωζώνη συχνά αντιμετωπίζεται σαν απαγορευμένη θρησκεία:
δεν επιτρέπεται να ρωτήσεις, δεν επιτρέπεται να αμφισβητήσεις, δεν επιτρέπεται να ανοίξεις “κουβέντα”.
Γι’ αυτό η ετικέτα «δραχμίστρια» δεν είναι πολιτικός χαρακτηρισμός. Είναι μέθοδος:
να σε βγάλουν έξω από τη σοβαρή συζήτηση πριν καν μιλήσεις.
Και το πιο ειρωνικό; Το μεγαλύτερο πρόβλημα της οικονομίας – το εμπορικό ισοζύγιο, η παραγωγική αδυναμία, η εξάρτηση – μένει εκεί, άθικτο, σαν “ενοχλητική λεπτομέρεια”. Αλλά εμείς ασχολούμαστε με το αν κάποιος «τόλμησε» να πει ότι το μοντέλο απέτυχε.
Γιατί τους ενοχλεί πραγματικά
Δεν τους ενοχλεί απλώς ότι μιλάει για νόμισμα. Τους ενοχλεί ότι μιλάει για εξάρτηση.
Για υποτέλεια.
Για ευρωπληξία ως νοοτροπία δημόσιου βίου.
Και αυτά είναι επικίνδυνα λόγια, όχι επειδή είναι ακραία, αλλά επειδή αγγίζουν ένα υπόγειο consensus:
ότι “δεν υπάρχει εναλλακτική” και ότι όποιος τη συζητάει πρέπει να γελοιοποιηθεί.
Με πάθος εφήβου, όχι με άδεια γραφείου
Στα 93 της χρόνια, η Δελιβάνη συνεχίζει να γράφει με πάθος.
Όχι με επαγγελματικό κυνισμό, όχι με «γραμμή». Με την ακαμψία του ανθρώπου που έχει πληρώσει το κόστος της ανεξαρτησίας και δεν ζήτησε ανταλλάγματα.
Αυτό είναι που δεν συγχωρείται στην Ελλάδα:
να είσαι δημόσιο πρόσωπο και να μη χρωστάς χάρη.
1) «Όταν δεν μπορούν να απαντήσουν στην ουσία, σου φορούν ταμπέλα.»
2) «Η Δελιβάνη δεν “βολεύει” γιατί μιλάει για εξάρτηση, όχι για διαχείριση.»
3) «Στην Ελλάδα η αμφισβήτηση του ευρώ αντιμετωπίζεται σαν έγκλημα καθοσιώσεως. Αυτό από μόνο του είναι πρόβλημα δημοκρατίας.»
Η Δελιβάνη δεν χρειάζεται “προστασία”. Χρειάζεται σοβαρό διάλογο.
Μπορείς να διαφωνήσεις με τη Μαρία Δελιβάνη.
Αλλά δεν μπορείς να κάνεις πως δεν είναι αυτό που είναι: μια εμβληματική προσωπικότητα με έργο, κύρος και διαδρομή.
Και αν κάποιοι θεωρούν ότι οι θέσεις της είναι λανθασμένες, υπάρχει ένας τίμιος τρόπος:
αντίλογος με επιχειρήματα.
Όλα τα άλλα – ειρωνείες, “δραχμίστριες”, υποτιμήσεις – είναι απλώς η ομολογία ότι δεν τους παίρνει να μπουν στην ουσία.