Από τις διαμαρτυρίες για το Αιγαίο μέχρι τα ισλαμικά γεωπολιτικά σχήματα, η Τουρκία επιχειρεί να χτίσει νέο πλαίσιο πίεσης στην Ανατολική Μεσόγειο
Η Τουρκία δεν περιορίζεται πλέον σε ρητορικές εξάρσεις. Επιχειρεί να μεταφέρει τη σύγκρουση με Ελλάδα και Κύπρο σε πολλαπλά επίπεδα: διπλωματικό, στρατιωτικό και γεωπολιτικό, επιδιώκοντας να εμφανίσει την ελληνική αμυντική θωράκιση ως «απειλή» και τη δική της επιθετική στρατηγική ως δήθεν απάντηση.
Την ώρα που η Αθήνα και η Λευκωσία ενισχύουν τη θέση τους σε ένα περιβάλλον γενικευμένης αστάθειας, η Άγκυρα προσπαθεί να δημιουργήσει νέα τετελεσμένα: από προσφυγές και καταγγελίες σε διεθνείς οργανισμούς μέχρι την αναζήτηση ενός ευρύτερου μουσουλμανικού άξονα ασφάλειας, που θα της δώσει μεγαλύτερη αυτονομία και ισχύ απέναντι στη Δύση.
Το αφήγημα της “ελληνικής απειλής”
Η Άγκυρα εμφανίζεται ενοχλημένη από την ενίσχυση της ελληνικής άμυνας στο Αιγαίο και από τη στρατιωτική κινητικότητα γύρω από την Κύπρο.
Με αφορμή την ανάπτυξη αμυντικών συστημάτων και τη γενικότερη αναβάθμιση της επιχειρησιακής ετοιμότητας, επιχειρεί να παρουσιάσει την Ελλάδα ως δύναμη που «δημιουργεί τετελεσμένα».
Στην πραγματικότητα, πρόκειται για την κλασική τουρκική αντιστροφή της πραγματικότητας:
η χώρα που επί δεκαετίες απειλεί με casus belli, αμφισβητεί κυριαρχικά δικαιώματα και εργαλειοποιεί το Διεθνές Δίκαιο κατά το δοκούν, εμφανίζεται τώρα ως… θιγόμενη.
Η Κύπρος ξανά στο στόχαστρο
Η Κυπριακή Δημοκρατία παραμένει κεντρικός στόχος της τουρκικής στρατηγικής.
Κάθε κίνηση στρατιωτικής ή αμυντικής ενίσχυσης στην περιοχή ερμηνεύεται από την Άγκυρα ως αφορμή για νέα επιθετική ρητορική, με στόχο να παγιωθεί η εικόνα ότι η Τουρκία είναι ο “ρυθμιστής” της ασφάλειας στην Ανατολική Μεσόγειο.
Η ουσία είναι μία:
η Άγκυρα δεν αντέχει ούτε την αυτονόμηση της Κύπρου, ούτε τη σύμπλευση Αθήνας – Λευκωσίας σε ένα κοινό αμυντικό και γεωστρατηγικό δόγμα.
Γι’ αυτό επιδιώκει να διεθνοποιεί τις αντιδράσεις της, να παράγει ένταση και να συντηρεί διαρκώς το καθεστώς πίεσης.
Ο ισλαμικός κόσμος ως μοχλός πίεσης
Την ίδια ώρα, η Τουρκία επιχειρεί να ενισχύσει τον ρόλο της στον ισλαμικό κόσμο, αξιοποιώντας τη γενικευμένη κρίση στη Μέση Ανατολή.
Η επιδίωξη δεν είναι μόνο ιδεολογική ή περιφερειακή. Είναι βαθιά στρατηγική: να εμφανιστεί ως ηγετικός πόλος ενός ευρύτερου μουσουλμανικού μπλοκ ασφάλειας, αποκτώντας νέα διαπραγματευτική ισχύ απέναντι σε ΗΠΑ, ΕΕ και ΝΑΤΟ.
Ακόμη κι αν τέτοιο σχήμα δεν έχει αποκρυσταλλωθεί πλήρως, η πολιτική πρόθεση είναι σαφής.
Η Άγκυρα θέλει να παίζει σε δύο ταμπλό:
και μέσα στη Δύση, και απέναντι στη Δύση, όποτε αυτό εξυπηρετεί τα αναθεωρητικά της συμφέροντα.
Η Τουρκία δεν αντιδρά· σχεδιάζει. Δεν αμύνεται· πιέζει. Και το πιο επικίνδυνο δεν είναι οι καταγγελίες της, αλλά η συστηματική προσπάθειά της να βαφτίσει την ελληνική και κυπριακή άμυνα ως πρόκληση, ώστε να νομιμοποιήσει τη δική της επιθετικότητα.
Όταν ο αναθεωρητισμός ντύνεται με το ένδυμα της “νομιμότητας”, τότε το πρόβλημα δεν είναι διπλωματικό. Είναι στρατηγικό.