Ένα άρθρο του Μάικλ Ρούμπιν άνοιξε δημόσια μια συζήτηση που μέχρι χθες ψιθυριζόταν σε διπλωματικούς και στρατιωτικούς κύκλους: όχι αν υπάρχει ήδη απόφαση ισραηλινού χτυπήματος, αλλά αν η Τουρκία μπαίνει πια στο κάδρο των πιθανών μελλοντικών απειλών για το Τελ Αβίβ.
Μέχρι πρότινος, η κουβέντα για σύγκρουση Ισραήλ–Τουρκίας περιοριζόταν κυρίως στη Συρία: στο ποιος ελέγχει τι, ποιος πατά πού και ποιος χτίζει στρατιωτικό αποτύπωμα δίπλα στις ζώνες επιρροής του άλλου. Τώρα, όμως, η συζήτηση αλλάζει επίπεδο. Δεν αφορά μόνο ένα θερμό επεισόδιο δι’ αντιπροσώπων ή μια επικίνδυνη συνύπαρξη στο συριακό πεδίο. Αφορά το ενδεχόμενο το Ισραήλ να αρχίσει να αντιμετωπίζει την Τουρκία όχι ως δύσκολο συνομιλητή, αλλά ως δυνητική στρατηγική απειλή.
Αυτό ακριβώς είναι που ανησυχεί την Άγκυρα. Όχι επειδή υπάρχει δημόσια ένδειξη ότι το Τελ Αβίβ έχει αποφασίσει προληπτικό χτύπημα στην τουρκική επικράτεια, αλλά επειδή το σενάριο έπαψε να ανήκει στη σφαίρα της φαντασίας και μπήκε στην ανοιχτή γεωπολιτική συζήτηση. Και όταν τέτοια σενάρια βγαίνουν από τα think tanks και φτάνουν στα πρωτοσέλιδα, τότε σημαίνει ότι κάτι βαθύτερο έχει ήδη σπάσει στις ισορροπίες της περιοχής.
Γιατί άνοιξε τώρα αυτή η συζήτηση
Η αφορμή ήταν το άρθρο του Αμερικανού αναλυτή Μάικλ Ρούμπιν, ο οποίος έβαλε στο τραπέζι μια σκέψη που μέχρι χθες λεγόταν μόνο πίσω από κλειστές πόρτες: ότι, υπό προϋποθέσεις, το Ισραήλ θα μπορούσε να εξετάσει προληπτικό πλήγμα κατά τουρκικών στρατιωτικών εγκαταστάσεων. Ο παραλληλισμός με το 1967 δεν είναι απλή δημοσιογραφική υπερβολή. Είναι πολιτικό και στρατηγικό μήνυμα. Σηματοδοτεί ότι σε ένα τμήμα του αμερικανικού και ισραηλινού κατεστημένου, η Τουρκία δεν αντιμετωπίζεται πια ως «δύσκολος σύμμαχος του ΝΑΤΟ», αλλά ως κράτος με αναθεωρητικές φιλοδοξίες, στρατιωτική επέκταση και αυξανόμενη επιθετικότητα.
Η πραγματική γραμμή ανάφλεξης είναι η Συρία
Αν υπάρχει σήμερα ένα πεδίο όπου Ισραήλ και Τουρκία μπορεί να βρεθούν σε ευθεία τροχιά σύγκρουσης, αυτό δεν είναι ακόμη η Ανατολία. Είναι η Συρία. Εκεί η Άγκυρα επιχειρεί να εδραιώσει στρατιωτική παρουσία και επιρροή, ενώ το Ισραήλ έχει δείξει ότι δεν σκοπεύει να αφήσει κανέναν να αλλάξει μονομερώς τη στρατηγική γεωγραφία γύρω από τα σύνορά του. Η σύγκρουση, λοιπόν, δεν είναι θεωρητική. Είναι ήδη υπόγεια, διαρκής και κλιμακούμενη. Η διαφορά είναι ότι μέχρι τώρα εκδηλώνεται ως προειδοποίηση, αποτροπή και επίδειξη ισχύος — όχι ακόμη ως ανοιχτός πόλεμος.
Το πυρηνικό είναι η κόκκινη γραμμή που αλλάζει τα πάντα
Εκεί που η συζήτηση παύει να είναι απλώς γεωπολιτική και γίνεται υπαρξιακή, είναι το πυρηνικό πεδίο. Το Ισραήλ έχει αποδείξει ιστορικά ότι δεν περιμένει παθητικά όταν θεωρεί πως διαμορφώνεται άμεση στρατηγική απειλή. Αν ποτέ το Τελ Αβίβ κρίνει ότι η Άγκυρα δεν περιορίζεται σε φιλοδοξίες ισχύος, αλλά βαδίζει προς στρατιωτική πυρηνική δυνατότητα, τότε το δόγμα της προληπτικής δράσης θα πάψει να είναι θεωρία. Εκεί δεν θα μιλάμε για ένταση, για ρητορική ή για άρθρα αναλυτών. Θα μιλάμε για το σημείο μη επιστροφής.
Τ
Η αλήθεια είναι σκληρή: σήμερα δεν υπάρχουν δημόσια στοιχεία ότι το Ισραήλ ετοιμάζεται να χτυπήσει την Τουρκία. Υπάρχει όμως κάτι ίσως πιο σοβαρό. Υπάρχει η σαφής ένδειξη ότι η Τουρκία μπαίνει σταθερά στο στρατηγικό ραντάρ του Ισραήλ ως πρόβλημα ασφαλείας πρώτης γραμμής. Και από τη στιγμή που ένα κράτος παύει να σε βλέπει ως ενοχλητικό γείτονα και αρχίζει να σε μετρά ως πιθανή υπαρξιακή απειλή, τότε η κρίση δεν είναι πια θεωρητική. Είναι ήδη εδώ — και περιμένει μόνο τη σπίθα.