Η Εκκλησία τιμά επίσης την Οσία Φωτεινή την Κυπρία, τον Όσιο Βασίλειο τον διά Χριστόν σαλό και τον Άγιο Φωκά – Ποιοι γιορτάζουν σήμερα

Την Ανακομιδή των ιερών λειψάνων του Πρωτομάρτυρος και Αρχιδιακόνου Στεφάνου τιμά σήμερα, Κυριακή 2 Αυγούστου 2026, η Ορθόδοξη Εκκλησία.

Παράλληλα, τιμάται η μνήμη του Νεομάρτυρος Θεοδώρου, ο οποίος μαρτύρησε στο Τσανάκκαλε των Δαρδανελίων, του Οσίου Βασιλείου του διά Χριστόν σαλού και θαυματουργού της Μόσχας, της Οσίας Φωτεινής της Κυπρίας και του Αγίου Φωκά.

Σύμφωνα με το εορτολόγιο, την ονομαστική του εορτή έχει σήμερα ο Ιουστινιανός. Παράλληλα, σε αρκετές περιοχές τιμώνται οι φέροντες ονόματα Αγίων της ημέρας, ανάλογα με την τοπική εκκλησιαστική παράδοση. 

Η Ανακομιδή των λειψάνων του Αγίου Στεφάνου

Ο Άγιος Στέφανος υπήρξε ο πρώτος από τους επτά διακόνους που επέλεξαν οι Απόστολοι για τη διακονία των πρώτων χριστιανικών κοινοτήτων. Η ακλόνητη πίστη και το κήρυγμά του προκάλεσαν την οργή των αντιπάλων του, οι οποίοι τον καταδίκασαν σε θάνατο διά λιθοβολισμού.

Μετά το μαρτύριό του, σύμφωνα με την εκκλησιαστική παράδοση, ο νομοδιδάσκαλος Γαμαλιήλ φρόντισε για την ταφή του σε κτήμα έξω από τα Ιεροσόλυμα. Στον ίδιο χώρο ενταφιάστηκαν αργότερα ο Νικόδημος, ο ίδιος ο Γαμαλιήλ και ο γιος του, Αβελβούλ.

Με την πάροδο των αιώνων, η ακριβής τοποθεσία των τάφων ξεχάστηκε. Ένας ευλαβής ιερέας, ο Λουκιανός, φέρεται να είδε επανειλημμένα σε όραμα τον Άγιο Στέφανο, ο οποίος του υπέδειξε το σημείο όπου βρίσκονταν τα λείψανά του.

Ο Λουκιανός ενημέρωσε τον Αρχιεπίσκοπο Ιεροσολύμων Ιωάννη και ακολούθησε η ανακομιδή. Τα ιερά λείψανα μεταφέρθηκαν με λαμπρότητα στην Ιερουσαλήμ και τοποθετήθηκαν στον ναό της Αγίας Σιών. Η εκκλησιαστική παράδοση αναφέρει ότι κατά την εύρεσή τους σημειώθηκαν θαυμαστά γεγονότα, μεγάλη ευωδία και θεραπείες ασθενών. 

Κατά διαφορετικές παραδόσεις, μέρος των λειψάνων μεταφέρθηκε αργότερα στην Κωνσταντινούπολη. Μετά την Άλωση της Πόλης από τους Σταυροφόρους το 1204, σημαντικό τμήμα τους μεταφέρθηκε στη Δύση.

Ο Νεομάρτυρας Θεόδωρος του Τσανάκκαλε

Ο Άγιος Θεόδωρος καταγόταν από χωριό του Ελλησπόντου. Σε νεαρή ηλικία εγκαταστάθηκε στα Δαρδανέλια, στο σημερινό Τσανάκκαλε, όπου εργάστηκε ως σαμολαδάς, δηλαδή τεχνίτης επεξεργασίας σουσαμιού.

Ένας εύπορος Οθωμανός επιχείρησε να τον πείσει να ασπαστεί το Ισλάμ, προκειμένου να τον παντρέψει με την κόρη του. Ο Θεόδωρος αρνήθηκε να εγκαταλείψει τη χριστιανική πίστη και κατηγορήθηκε ότι αθέτησε την υπόσχεσή του για τον γάμο.

Ακολούθησαν σκληρά βασανιστήρια. Για τρεις ημέρες τον έριξαν σε λάκκο με ασβέστη, ενώ στη συνέχεια τον περιέφεραν πάνω σε άλογο στους δρόμους της πόλης, υποβάλλοντάς τον σε δημόσιο εξευτελισμό. Τελικά αποκεφαλίστηκε, παραμένοντας πιστός μέχρι το τέλος.

Οι χριστιανοί της περιοχής ενταφίασαν το σώμα του στον περίβολο της εκκλησίας τους. Μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή και την ανταλλαγή των πληθυσμών, μετέφεραν τα λείψανά του στην Ελλάδα. Σήμερα φυλάσσονται στον Ιερό Ναό Αγίας Ξένης στη Νίκαια του Πειραιά.

Η σημερινή ημέρα υπενθυμίζει δύο διαφορετικές αλλά βαθιά συνδεδεμένες μορφές της πίστης: τον Πρωτομάρτυρα Στέφανο, που άνοιξε τον δρόμο των μαρτύρων, και τον Νεομάρτυρα Θεόδωρο, που αιώνες αργότερα αρνήθηκε να απαρνηθεί όσα πίστευε, ακόμη και μπροστά στον θάνατο.