Η Απόδοση της Κοιμήσεως της Θεοτόκου ολοκληρώνει τον εορταστικό κύκλο του Δεκαπενταύγουστου – Ιδιαίτερη ημέρα για την Εύβοια, τη Στερεά Ελλάδα και δεκάδες προσκυνήματα σε ολόκληρη τη χώρα

Με μία από τις σημαντικότερες θεομητορικές εορτές συνεχίζεται σήμερα, Κυριακή 23 Αυγούστου, το εκκλησιαστικό ημερολόγιο.

Η Ορθόδοξη Εκκλησία τελεί την Απόδοση της Κοιμήσεως της Θεοτόκου, ημέρα που είναι περισσότερο γνωστή στη λαϊκή παράδοση ως «τα Εννιάμερα της Παναγίας».

Παράλληλα, τιμάται η μνήμη του Αγίου Ειρηναίου, επισκόπου Λουγδούνου, του Αγίου Ειρηναίου, επισκόπου Σιρμίου, του Οσίου Καλλινίκου Α΄, Πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως, του Αγίου Λούππου και πολλών ακόμη Αγίων και Μαρτύρων.

Η ημέρα έχει ιδιαίτερη σημασία και για την Εύβοια, καθώς τιμώνται η Παναγία Μαντζαριώτισσα στον Οξύλιθο, η Παναγία Μακρυμάλλη και η Παναγία Φανερωμένη στη Νέα Αρτάκη.

Τι σημαίνει η Απόδοση της Κοιμήσεως

Στην ορθόδοξη λειτουργική παράδοση, οι μεγάλες εορτές δεν περιορίζονται σε μία μόνο ημέρα.

Ο εορτασμός τους συνεχίζεται για συγκεκριμένο χρονικό διάστημα και ολοκληρώνεται με την «Απόδοση», κατά την οποία επανέρχονται βασικά υμνολογικά και λειτουργικά στοιχεία της κύριας εορτής.

Έτσι, στις 23 Αυγούστου η Εκκλησία επιστρέφει για τελευταία φορά στην Κοίμηση της Θεοτόκου, πριν κλείσει ο εορταστικός κύκλος που άρχισε τον Δεκαπενταύγουστο.

Η ημέρα αποκαλείται «Εννιάμερα της Παναγίας», επειδή συμπληρώνονται εννέα ημέρες από τη μεγάλη γιορτή της 15ης Αυγούστου. Σε πολλά μέρη της Ελλάδας αντιμετωπίζεται ως ένας δεύτερος Δεκαπενταύγουστος, με πανηγυρικές ακολουθίες, λιτανείες και πλήθος προσκυνητών.

Σύμφωνα με την εκκλησιαστική παράδοση, η εορτή δεν αναφέρεται μόνο στην Κοίμηση και την ταφή της Θεοτόκου, αλλά και στη Μετάστασή της προς τη ζωή και την ουράνια δόξα.

Η Εύβοια τιμά την Παναγία

Ξεχωριστή θέση στον σημερινό εορτασμό έχει η Εύβοια.

Στον Οξύλιθο τελείται η Σύναξη της Παναγίας της Μαντζαριώτισσας, ενώ τιμάται επίσης η Παναγία Μακρυμάλλη, ένα από τα γνωστότερα προσκυνήματα του νησιού.

Στη Νέα Αρτάκη εορτάζει η Παναγία Φανερωμένη, συγκεντρώνοντας πιστούς από την ευρύτερη περιοχή της Χαλκίδας και της κεντρικής Εύβοιας.

Στη Στερεά Ελλάδα δεσπόζει η Παναγία Προυσιώτισσα στην Ευρυτανία. Χιλιάδες προσκυνητές φτάνουν κάθε χρόνο στην ιστορική Μονή Προυσού, αρκετοί από τους οποίους διανύουν πεζή μεγάλες αποστάσεις για να προσκυνήσουν τη θαυματουργή εικόνα.

Στη Βοιωτία τιμάται επίσης η Παναγία Μακαριώτισσα στη Δομβραίνα, ενώ στον Ορχομενό εορτάζει η Παναγία της Σκριπούς.

Ο κατάλογος των εορτών της 23ης Αυγούστου περιλαμβάνει δεκάδες ακόμη τοπικές συνάξεις της Θεοτόκου σε ολόκληρη την Ελλάδα.

Ο Άγιος Ειρηναίος, επίσκοπος Λουγδούνου

Κορυφαία μορφή της σημερινής ημέρας είναι ο Άγιος Ειρηναίος, επίσκοπος Λουγδούνου, της σημερινής Λυών στη Γαλλία.

Γεννήθηκε περίπου το 130 στη Σμύρνη της Μικράς Ασίας και μαθήτευσε κοντά στον Άγιο Πολύκαρπο, ο οποίος συνδεόταν άμεσα με την αποστολική παράδοση του Ευαγγελιστή Ιωάννη.

Ο Ειρηναίος εγκαταστάθηκε στη Γαλατία και υπηρέτησε αρχικά ως πρεσβύτερος στο Λούγδουνο. Μετά το μαρτύριο του επισκόπου Ποθεινού, ανέλαβε την ποιμαντική ευθύνη της τοπικής Εκκλησίας.

Το θεολογικό του έργο υπήρξε καθοριστικό για την αντιμετώπιση του Γνωστικισμού, ο οποίος αμφισβητούσε τη θετική αξία της δημιουργίας και την πραγματική ανθρώπινη φύση του Χριστού.

Στο σπουδαίο έργο του «Έλεγχος και Ανατροπή της Ψευδωνύμου Γνώσεως», γνωστό και ως «Κατά των Αιρέσεων», ανέπτυξε τη θεολογία της Ανακεφαλαίωσης. Δίδαξε ότι ο Χριστός προσέλαβε πραγματικά την ανθρώπινη φύση, ώστε να αποκαταστήσει την πορεία που είχε διαταραχθεί από την πτώση του Αδάμ.

Ιδιαίτερη θέση στη θεολογία του κατέχει και η Θεοτόκος ως «Νέα Εύα»: εκεί όπου η ανυπακοή της Εύας συνδέθηκε με την πτώση, η υπακοή της Παναγίας στον Ευαγγελισμό άνοιξε τον δρόμο για τη σωτηρία.

Ο Ειρηναίος υποστήριξε ακόμη ότι τα κανονικά Ευαγγέλια είναι τέσσερα και ανέδειξε τη σημασία της αποστολικής διαδοχής για τη διαφύλαξη της πίστης.

Καθοριστική ήταν και η παρέμβασή του στην έριδα για τον εορτασμό του Πάσχα. Όταν απειλήθηκε ρήξη ανάμεσα στη Ρώμη και στις Εκκλησίες της Μικράς Ασίας, κάλεσε τις δύο πλευρές να διατηρήσουν την ενότητα, υποστηρίζοντας ότι η διαφορετική λειτουργική παράδοση δεν έπρεπε να οδηγήσει σε σχίσμα.

Σύμφωνα με την εκκλησιαστική παράδοση, μαρτύρησε το 202. Η Ορθόδοξη Εκκλησία τιμά σήμερα μαζί του και τον προκάτοχό του, Άγιο Πόθεινο. Η Ορθόδοξη Εκκλησία της Αμερικής περιλαμβάνει τον Άγιο Ειρηναίο ανάμεσα στις κεντρικές μορφές της 23ης Αυγούστου.

Ο Άγιος Ειρηναίος του Σιρμίου

Σήμερα τιμάται και ένας δεύτερος επίσκοπος με το όνομα Ειρηναίος.

Ο Άγιος Ειρηναίος ήταν επίσκοπος Σιρμίου, σημαντικής πόλης της ρωμαϊκής Παννονίας, η οποία ταυτίζεται με τη σημερινή Σρέμσκα Μιτρόβιτσα της Σερβίας.

Ήταν έγγαμος και πατέρας παιδιών, γεγονός που κάνει ακόμη πιο συγκλονιστική τη διήγηση του μαρτυρίου του.

Κατά τη διάρκεια των μεγάλων διωγμών των χριστιανών συνελήφθη και οδηγήθηκε ενώπιον του Ρωμαίου διοικητή Πρόβου. Παρά τα βασανιστήρια και τις εκκλήσεις των συγγενών του να αρνηθεί την πίστη του για να σωθεί, παρέμεινε ακλόνητος.

Καταδικάστηκε σε αποκεφαλισμό και, σύμφωνα με το συναξάρι, το σώμα του ρίχτηκε στον ποταμό Σάβο.

Ο Όσιος Καλλίνικος και η σύγκρουση με τον Ιουστινιανό Β΄

Η Εκκλησία τιμά επίσης τον Όσιο Καλλίνικο Α΄, Πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως από το 693 έως το 705.

Πριν από την εκλογή του υπηρέτησε ως πρεσβύτερος στον Ναό της Παναγίας των Βλαχερνών. Η πατριαρχία του σημαδεύτηκε από τη σφοδρή σύγκρουσή του με τον αυτοκράτορα Ιουστινιανό Β΄.

Η εκκλησιαστική παράδοση αναφέρει ότι ο Καλλίνικος αρνήθηκε να συναινέσει στην κατεδάφιση ναού, την οποία απαιτούσε ο αυτοκράτορας για την επέκταση ανακτορικών εγκαταστάσεων.

Μετά την ανατροπή και την επιστροφή του Ιουστινιανού στον θρόνο, ο Πατριάρχης συνελήφθη, βασανίστηκε, τυφλώθηκε και εξορίστηκε στη Ρώμη, όπου άφησε την τελευταία του πνοή.

Η στάση του έμεινε στην εκκλησιαστική ιστορία ως παράδειγμα αντίστασης της πνευματικής εξουσίας απέναντι στην αυτοκρατορική αυθαιρεσία.

Ο Άγιος Λούππος και οι υπόλοιποι Άγιοι

Στις 23 Αυγούστου τιμάται ακόμη ο Άγιος Λούππος, ο οποίος, σύμφωνα με την παράδοση, υπήρξε πιστός υπηρέτης του Αγίου Δημητρίου του Μυροβλύτη.

Έζησε στα τέλη του 3ου και στις αρχές του 4ου αιώνα, ομολόγησε δημόσια τη χριστιανική πίστη και μαρτύρησε με αποκεφαλισμό.

Τιμώνται επίσης οι Τριακονταοκτώ Μάρτυρες της Θράκης, ο Άγιος Αντώνιος επίσκοπος Σάρδεων, ο Όσιος Νικόλαος ο Σικελιώτης, ο Όσιος Χαράλαμπος της Καλυβιανής και η μετακομιδή του ιερού λειψάνου του Οσίου Κασσιανού.

Με βάση τη συνήθη αντιστοίχιση των εορτολογίων, σήμερα δέχονται ευχές όσοι φέρουν τα ονόματα Ειρηναίος, Ειρηναία, Καλλίνικος, Καλλινίκη και Λούππος, ενώ σε ορισμένες περιοχές γιορτάζουν και ονόματα που συνδέονται με τοπικές προσωνυμίες της Παναγίας.