Η Εκκλησία τιμά τον Προφήτη Σαμουήλ, τους Μάρτυρες Ρηγίνο και Ορέστη, τον Νεομάρτυρα Θεοχάρη τον Νεαπολίτη και τους Αγίους Ηλιόδωρο και Δοσά

Σήμερα, Πέμπτη 20 Αυγούστου 2026, η Ορθόδοξη Εκκλησία τιμά μία από τις σημαντικότερες μορφές της Παλαιάς Διαθήκης, τον Προφήτη Σαμουήλ.

Τιμάται επίσης η μνήμη των Μαρτύρων Ρηγίνου και Ορέστη των εν Κύπρω, του Νεομάρτυρα Θεοχάρη του Νεαπολίτη, των Μαρτύρων Ηλιοδώρου και Δοσά, καθώς και άλλων Αγίων και Μαρτύρων της Εκκλησίας. Το πλήρες εκκλησιαστικό εορτολόγιο της ημέρας καταγράφεται στον Ορθόδοξο Συναξαριστή.

Ποιοι γιορτάζουν σήμερα

Την ονομαστική τους εορτή έχουν:

• Ηλιόδωρος, Ηλιοδώρα, Ελεοδώρα, Έλντα
• Θεοχάρης, Θεοχαρούλα, Θεοχαρία, Χαρούλα
• Σαμουήλ, Σαμουήλος, Σαμουήλης, Σαμουέλος
• Σαμουηλία, Σαμουήλα, Σαμουέλα, Σαμάνθα
• Ορέστης, Ορεστιάς, Ορεστία, Ορεστιάδα
• Ρηγίνος

Ορισμένα από τα παραπάνω ονόματα γιορτάζουν και σε άλλες ημερομηνίες, ανάλογα με τον Άγιο στον οποίο αναφέρονται. Οι βασικές ονομαστικές αντιστοιχίσεις επιβεβαιώνονται και από το εορτολόγιο της ΕΡΤ.

Προφήτης Σαμουήλ – Ο άνθρωπος που έχρισε δύο βασιλείς

Ο Προφήτης Σαμουήλ αποτελεί εμβληματική προσωπικότητα της Παλαιάς Διαθήκης.

Υπήρξε ο τελευταίος από τους Κριτές του Ισραήλ και ο άνθρωπος που βρέθηκε στο κέντρο της μεγάλης μετάβασης από την εποχή των Κριτών στον θεσμό της βασιλείας.

Ήταν γιος του Ελκανά και της Άννας, η οποία για χρόνια δεν μπορούσε να αποκτήσει παιδί. Προσευχήθηκε με πίστη και υποσχέθηκε ότι, εάν ο Θεός της χάριζε έναν γιο, θα τον αφιέρωνε στην υπηρεσία Του.

Η γέννηση του Σαμουήλ θεωρήθηκε απάντηση σε αυτή την προσευχή. Η Ωδή της Άννας, όπως παραδίδεται στο πρώτο βιβλίο των Βασιλειών, αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα ποιητικά κείμενα της Παλαιάς Διαθήκης και θεωρείται ότι προαναγγέλλει την Ωδή της Θεοτόκου: «Μεγαλύνει η ψυχή μου τον Κύριο».

Από πολύ μικρός ο Σαμουήλ μεγάλωσε στο ιερό της Σηλώ, υπό την καθοδήγηση του αρχιερέα Ηλεί. Εκεί, σύμφωνα με τη βιβλική διήγηση, άκουσε μέσα στη νύχτα τη φωνή του Θεού να τον καλεί.

Μετά τον θάνατο του Ηλεί ανέλαβε την πνευματική και πολιτική καθοδήγηση του λαού, αγωνίστηκε κατά της ειδωλολατρίας και κάλεσε τους Ισραηλίτες σε μετάνοια.

Η δύσκολη σχέση με τον Σαούλ

Όταν ο λαός ζήτησε να αποκτήσει βασιλιά, ο Σαμουήλ εξέφρασε τις επιφυλάξεις του. Θεωρούσε ότι η πραγματική εξουσία ανήκε στον Θεό και προειδοποίησε για τους κινδύνους που θα έφερνε μία ανεξέλεγκτη μοναρχία.

Ύστερα, όμως, από θεϊκή υπόδειξη έχρισε ως πρώτο βασιλιά τον Σαούλ.

Η σχέση τους ξεκίνησε με μεγάλες προσδοκίες, αλλά κατέληξε σε μία από τις πιο δραματικές ρήξεις της Παλαιάς Διαθήκης.

Σε κρίσιμη αναμέτρηση με τους Φιλισταίους, ο Σαούλ δεν περίμενε τον Σαμουήλ και προσέφερε μόνος του τη θυσία. Αργότερα, μετά τη νίκη εναντίον των Αμαληκιτών, δεν τήρησε πλήρως την εντολή που είχε λάβει και προσπάθησε να δικαιολογήσει την επιλογή του λέγοντας ότι κράτησε τα καλύτερα ζώα για να τα προσφέρει ως θυσία.

Τότε ο Σαμουήλ τού απάντησε με τη φράση που έμεινε στην ιστορία:

«Η υπακοή είναι προτιμότερη από τη θυσία».

Όταν ο προφήτης ανακοίνωσε ότι η βασιλεία του Σαούλ δεν θα διατηρηθεί, εκείνος άρπαξε τον μανδύα του και τον έσκισε. Ο Σαμουήλ μετέτρεψε αμέσως την εικόνα σε προφητικό σύμβολο, λέγοντας ότι με τον ίδιο τρόπο ο Θεός αποσπά τη βασιλεία από τα χέρια του.

Η εκλογή του Δαυίδ

Μετά την αποτυχία του Σαούλ, ο Σαμουήλ στάλθηκε στη Βηθλεέμ, στο σπίτι του Ιεσσαί, για να χρίσει τον νέο βασιλιά.

Μπροστά του παρουσιάστηκαν πρώτα οι μεγαλύτεροι και επιβλητικότεροι γιοι της οικογένειας. Κανένας, όμως, δεν ήταν ο εκλεκτός.

Η βιβλική διήγηση συνοψίζει τη στιγμή με μία φράση διαχρονικής αξίας:

«Ο άνθρωπος βλέπει το πρόσωπο, αλλά ο Θεός βλέπει την καρδιά».

Ο εκλεκτός ήταν ο νεότερος γιος, ο Δαυίδ, ένας νεαρός βοσκός που εκείνη την ώρα βρισκόταν με τα πρόβατα. Ο Σαμουήλ τον έχρισε κρυφά με λάδι, σηματοδοτώντας την έναρξη μιας νέας δυναστείας στην ιστορία του Ισραήλ.

Ο ίδιος ο Σαμουήλ έμεινε γνωστός ως πρότυπο ακεραιότητας. Στο τέλος της δημόσιας πορείας του κάλεσε ολόκληρο τον λαό να καταθέσει εάν είχε αδικήσει, εξαπατήσει ή δωροδοκηθεί ποτέ. Κανείς δεν μπόρεσε να του προσάψει κάτι.

Οι Μάρτυρες Ρηγίνος και Ορέστης στην Κύπρο

Οι Άγιοι Ρηγίνος και Ορέστης είναι ιδιαίτερα αγαπητοί στην Κύπρο, παρότι οι παλαιότερες συναξαριστικές πηγές δεν διασώζουν πολλές ασφαλείς πληροφορίες για τη ζωή τους.

Σύμφωνα με την εκκλησιαστική παράδοση, έφτασαν στην περιοχή της Νεάπολης Λεμεσού και κήρυξαν τον Χριστιανισμό. Συνελήφθησαν κοντά στο χωριό Φασούλα, βασανίστηκαν και αποκεφαλίστηκαν.

Οι χριστιανοί περισυνέλεξαν κρυφά τα σώματά τους και τα έθαψαν. Η παράδοση αναφέρει ότι, χρόνια αργότερα, ένας ιερέας είδε σε όραμα τους δύο Μάρτυρες και οδηγήθηκε στον τόπο της ταφής τους.

Η μνήμη τους τιμάται ιδιαίτερα στη Φασούλα, στο Απλίκι και στην Τριμυθούσα της Πάφου, όπως αναφέρει η Ιερά Μητρόπολη Λεμεσού.

Ο Νεομάρτυρας Θεοχάρης της Καππαδοκίας

Ο Άγιος Θεοχάρης έζησε στη Νεάπολη της Καππαδοκίας, το σημερινό Νέβσεχιρ, και μαρτύρησε στις 20 Αυγούστου 1740.

Σύμφωνα με την εκκλησιαστική παράδοση, ήταν ορφανός χριστιανός νέος και εργαζόταν στην κατοικία Οθωμανού δικαστή. Ο τελευταίος, εκτιμώντας τον χαρακτήρα και τις αρετές του, του πρότεινε να παντρευτεί την κόρη του, υπό τον όρο ότι θα απαρνιόταν τον Χριστιανισμό.

Ο Θεοχάρης αρνήθηκε.

Παρέμεινε σταθερός στην πίστη του, παρά τις απειλές και τα βασανιστήρια. Οδηγήθηκε έξω από την πόλη, λιθοβολήθηκε και στη συνέχεια απαγχονίστηκε το μεσημέρι της 20ής Αυγούστου 1740.

Το 1923 τα λείψανά του μεταφέρθηκαν από τους πρόσφυγες στη Θεσσαλονίκη και τοποθετήθηκαν στον Ιερό Ναό Αγίας Αικατερίνης, όπου φυλάσσονται μέχρι σήμερα, σύμφωνα με την Ιερά Μητρόπολη Νέας Ιωνίας και Φιλαδελφείας.

Ποιοι άλλοι Άγιοι τιμώνται σήμερα

Στις 20 Αυγούστου τιμάται επίσης η μνήμη:

• Των Αγίων Τριανταεπτά Μαρτύρων που μαρτύρησαν στη Βιζύη της Θράκης
• Των Αγίων Ηλιοδώρου και Δοσά
• Των Αγίων Σεβήρου και Μέμνονος του Κεντυρίωνος
• Του Αγίου Λουκίου του Βουλευτού
• Της Αγίας Φωτεινής έξω από τη θύρα των Βλαχερνών
• Του Αγίου Ιεροθέου Α΄, Επισκόπου Ουγγαρίας
• Του Αγίου Στεφάνου Α΄, βασιλιά της Ουγγαρίας
• Του Αγίου Οσγουΐνου

Χρόνια πολλά σε όλες και όλους που γιορτάζουν σήμερα.