Η Δύση των βομβών, το Ισραήλ της μόνιμης φωτιάς και οι ΗΠΑ που δεν μαθαίνουν ποτέ από τα λάθη τους
Ο Αλί Χαμενεΐ δεν ήταν άγιος. Δεν ήταν δημοκράτης. Δεν ήταν ηγέτης ελευθερίας. Ήταν ο σκληρός θεματοφύλακας μιας θεοκρατίας που κυβέρνησε το Ιράν με φόβο, καταστολή, φυλακές, θρησκευτικό έλεγχο και πολιτική ασφυξία.
Ήταν ένας καταπιεστής.
Και τι κατάφεραν οι ΗΠΑ, το Ισραήλ και η γνωστή «πολιτισμένη» Δύση των επιλεκτικών ευαισθησιών;
Να τον κάνουν μάρτυρα.
Να πάρουν έναν γηραιό, φθαρμένο, αποκομμένο από την κοινωνία ηγέτη και να τον παραδώσουν στο καθεστώς του Ιράν ως σύμβολο αντίστασης. Να του χαρίσουν, μετά θάνατον, αυτό που είχε χάσει εν ζωή: πολιτικό μύθο.
Αυτή είναι η απόλυτη στρατηγική τύφλωση. Να νομίζεις ότι με πυραύλους αλλάζεις την Ιστορία και τελικά να γράφεις το επόμενο κεφάλαιο της προπαγάνδας του αντιπάλου σου.
Η Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν είχε πρόβλημα. Μεγάλο πρόβλημα. Οι νέες γενιές δεν συγκινούνταν πια από τα παλιά συνθήματα της επανάστασης. Δεν γεννήθηκαν το 1979. Δεν ζούσαν μέσα στη μυθολογία του πολέμου με το Ιράκ. Έβλεπαν φτώχεια, καταστολή, αστυνομία ηθών, διαφθορά, διεθνή απομόνωση και ένα καθεστώς που ζητούσε πίστη, αλλά δεν έδινε μέλλον.
Και τότε ήρθαν οι «σωτήρες» της Δύσης.
Με τη γνωστή αλαζονεία των υπερδυνάμεων που πιστεύουν ότι κάθε χώρα είναι πίστα βιντεοπαιχνιδιού και κάθε κοινωνία μπορεί να αναδιαταχθεί με βόμβες ακριβείας.
Σκότωσαν τον Χαμενεΐ και νόμισαν ότι χτύπησαν την καρδιά του καθεστώτος. Στην πραγματικότητα, του έδωσαν νέο αίμα.
Γιατί ο αυταρχισμός έχει έναν παλιό, δοκιμασμένο μηχανισμό επιβίωσης: όταν στριμώχνεται από την κοινωνία, χρειάζεται εξωτερικό εχθρό. Όταν χάνει νομιμοποίηση, χρειάζεται σημαίες. Όταν δεν μπορεί να πείσει, χρειάζεται κηδείες. Όταν δεν έχει αφήγημα, χρειάζεται μάρτυρες.
Και οι ΗΠΑ με το Ισραήλ του έδωσαν ακριβώς αυτό.
Τώρα το καθεστώς της Τεχεράνης δεν χρειάζεται να μιλήσει για την οικονομία. Δεν χρειάζεται να απαντήσει για τον πληθωρισμό. Δεν χρειάζεται να απολογηθεί για τις γυναίκες που καταπιέστηκαν, για τους νέους που φυλακίστηκαν, για τους διαφωνούντες που κυνηγήθηκαν, για μια κοινωνία που ασφυκτιά.
Τώρα μπορεί να δείχνει ένα φέρετρο και να φωνάζει: «Να ο εχθρός. Να η Αμερική. Να το Ισραήλ. Να η Δύση που θέλει να μας γονατίσει».
Και απέναντι σε αυτό το θέατρο, η Δύση παριστάνει πάλι ότι δεν καταλαβαίνει τι έκανε.
Η ίδια Δύση που μιλά για δικαιώματα όταν τη συμφέρει και τα ξεχνά όταν πουλά όπλα. Η ίδια Δύση που καταγγέλλει τον αυταρχισμό των αντιπάλων της, αλλά χαϊδεύει τους δικούς της συμμάχους όταν κάνουν τα ίδια ή χειρότερα. Η ίδια Δύση που κουνάει το δάχτυλο στους λαούς, αφού πρώτα έχει κάνει τις χώρες τους πεδίο δοκιμών στρατηγικών αποτυχιών.
Αφγανιστάν. Ιράκ. Λιβύη. Συρία. Και τώρα ξανά Ιράν.
Πόσες φορές πρέπει να αποτύχει το ίδιο δόγμα για να πάψει να παρουσιάζεται ως λύση;
Οι βόμβες δεν φέρνουν δημοκρατία. Οι πύραυλοι δεν χτίζουν κοινωνίες. Οι στοχευμένες δολοφονίες δεν γεννούν ελευθερία. Το πολύ πολύ να αλλάξουν προσωρινά τους συσχετισμούς. Αλλά συχνά κάνουν κάτι χειρότερο: δίνουν στους χειρότερους ανθρώπους το καλύτερο άλλοθι.
Αυτό συνέβη και τώρα.
Ο Χαμενεΐ, που θα έπρεπε να κριθεί από τους ίδιους τους Ιρανούς για όσα επέβαλε στη χώρα του, μετατρέπεται σε νεκρό σύμβολο απέναντι στον ξένο εισβολέα. Το καθεστώς που έτριζε, ντύνεται ξανά με τη στολή της «αντίστασης». Οι Φρουροί της Επανάστασης, αντί να απολογούνται για τη διαφθορά και την καταπίεση, εμφανίζονται ως υπερασπιστές της πατρίδας.
Και οι Ιρανοί που θέλουν αλλαγή; Αυτοί πληρώνουν ξανά τον λογαριασμό.
Γιατί κάθε εξωτερικό χτύπημα που βαφτίζεται «απελευθέρωση» κάνει τη ζωή τους δυσκολότερη. Τους εκθέτει. Τους παγιδεύει ανάμεσα σε ένα καθεστώς που τους καταπιέζει και σε ξένες δυνάμεις που βομβαρδίζουν στο όνομα της δικής τους δήθεν σωτηρίας.
Αυτή είναι η πιο κυνική μορφή πολιτικής υποκρισίας: να λες ότι στηρίζεις έναν λαό, ενώ του δίνεις έναν ακόμα λόγο να συσπειρωθεί γύρω από αυτούς που τον κρατούν όμηρο.
Το Ισραήλ, εγκλωβισμένο στη δική του λογική διαρκούς πολέμου, και οι ΗΠΑ, εθισμένες στην ψευδαίσθηση ότι η στρατιωτική ισχύς αρκεί για να ξανασχεδιάσει τον κόσμο, έκαναν αυτό που κάνουν συχνά: μπέρδεψαν την τακτική επιτυχία με τη στρατηγική νίκη.
Ναι, μπορεί να εξόντωσαν έναν ηγέτη.
Όμως δεν εξόντωσαν το καθεστώς. Δεν έλυσαν το πρόβλημα του Ιράν. Δεν άνοιξαν τον δρόμο στη δημοκρατία. Δεν ενίσχυσαν απαραίτητα τους δημοκρατικούς Ιρανούς.
Αντίθετα, πρόσφεραν στην Τεχεράνη μια τεράστια σκηνή. Μια εξαήμερη κηδεία. Εκατομμύρια εικόνες. Συνθήματα. Θρησκευτικό συμβολισμό. Οργή. Εκδίκηση. Πατριωτική υστερία.
Με λίγα λόγια, της πρόσφεραν πολιτικό οξυγόνο.
Και αυτό είναι το έγκλημα της μεγάλης αλαζονείας: να πολεμάς ένα καθεστώς και τελικά να το βοηθάς να ανασυνταχθεί.
Ο Χαμενεΐ δεν έγινε καλύτερος επειδή πέθανε από ξένο πλήγμα. Η ιστορία του δεν καθαρίζει με αίμα. Οι ευθύνες του δεν διαγράφονται επειδή τώρα το καθεστώς τον περιφέρει ως μάρτυρα.
Αλλά η πολιτική δεν λειτουργεί μόνο με την αλήθεια. Λειτουργεί και με την εικόνα. Και η εικόνα που έδωσαν οι ΗΠΑ και το Ισραήλ στο ιρανικό καθεστώς είναι πανίσχυρη: ένας ανώτατος ηγέτης νεκρός από ξένο χτύπημα, μια χώρα πληγωμένη, ένας εχθρός έτοιμος να παρουσιαστεί ως υπαρξιακή απειλή.
Αν αυτό είναι στρατηγική, τότε η αποτυχία έχει αλλάξει όνομα.
Η πραγματική αλλαγή στο Ιράν, αν έρθει, δεν θα έρθει από αμερικανικά βομβαρδιστικά ούτε από ισραηλινούς πυραύλους. Θα έρθει από τους ίδιους τους Ιρανούς. Από τις γυναίκες που δεν αντέχουν άλλο τον έλεγχο πάνω στο σώμα τους. Από τους νέους που δεν θέλουν να ζήσουν φυλακισμένοι σε μια θεοκρατική μηχανή. Από τους εργαζόμενους που πνίγονται στην ακρίβεια. Από μια κοινωνία που έχει κάθε δικαίωμα να αποφασίσει μόνη της το μέλλον της.
Όχι από τους αυτόκλητους σωτήρες που βομβαρδίζουν πρώτα και σκέφτονται μετά.
Η Δύση πρέπει κάποτε να καταλάβει ότι δεν μπορείς να λες πως πολεμάς τον αυταρχισμό, όταν οι μέθοδοι σου του δίνουν ζωή. Δεν μπορείς να μιλάς για ελευθερία, όταν την παραδίδεις δεμένη χειροπόδαρα στα χέρια της πολεμικής προπαγάνδας. Δεν μπορείς να παριστάνεις τον υπερασπιστή των λαών, ενώ τους μετατρέπεις σε παράπλευρες απώλειες της δικής σου γεωπολιτικής ματαιοδοξίας.
Ο Χαμενεΐ πέθανε ως καταπιεστής.
Αλλά οι ΗΠΑ και το Ισραήλ φρόντισαν να τον θάψει το καθεστώς του ως μάρτυρα.
Και κάπως έτσι, για άλλη μια φορά, οι «στρατηγικοί εγκέφαλοι» της Δύσης πήγαν να κλείσουν έναν λογαριασμό με τη βία — και άνοιξαν καινούργιο κεφάλαιο για τον φανατισμό.