Οι μικρές καθημερινές αποφάσεις, τα όρια στις σχέσεις και το θάρρος να ξαναρχίζουμε αξίζουν περισσότερο από τις μεγάλες υποσχέσεις που δίνουμε στον εαυτό μας.
Υπάρχει μια φράση που μπορεί να κρατήσει μια ολόκληρη ζωή σε αναμονή: «Όταν έρθει η κατάλληλη στιγμή». Όταν λιγοστέψουν οι υποχρεώσεις. Όταν περισσέψουν χρήματα. Όταν νιώσουμε πιο σίγουροι. Όταν πάψουμε να φοβόμαστε την αποτυχία. Μέχρι τότε, συνεχίζουμε μια καθημερινότητα που μας κουράζει, μεταθέτοντας διαρκώς όσα έχουν σημασία για εμάς.
Βεβαίως, οι δυσκολίες είναι πραγματικές. Ο άνθρωπος που αγωνίζεται να πληρώσει το ενοίκιο, να φροντίσει την οικογένειά του ή να κρατήσει τη δουλειά του δεν χρειάζεται κάποιον να του εξηγήσει ότι «όλα είναι θέμα θέλησης». Μια τέτοια κουβέντα αγνοεί τις συνθήκες της ζωής του. Υπάρχει, όμως, αξία στο να αναγνωρίσουμε ποιο μικρό περιθώριο επιλογής διαθέτουμε μέσα σε αυτές τις συνθήκες και να το αξιοποιήσουμε.
Η αρχή μπορεί να είναι λιγότερο εντυπωσιακή απ’ όσο φανταζόμαστε. Να ολοκληρώσουμε κάτι που αναβάλλουμε. Να αφιερώσουμε λίγο χρόνο σε μια δεξιότητα που θέλουμε να αποκτήσουμε. Να κάνουμε μια συζήτηση που αποφεύγουμε. Να παραδεχτούμε ότι χρειαζόμαστε βοήθεια. Τέτοιες κινήσεις δύσκολα γίνονται θεαματικές αναρτήσεις, μπορούν όμως να δώσουν διαφορετική κατεύθυνση στη μέρα μας.
Το δύσκολο είναι να συνεχίζουμε και αφού περάσει ο πρώτος ενθουσιασμός. Εκεί δοκιμάζονται οι αποφάσεις μας: στο συνηθισμένο απόγευμα, μετά τη δουλειά, όταν κανείς δεν παρακολουθεί την προσπάθεια και κανείς δεν περιμένει να μας χειροκροτήσει. Ένας στόχος που χωρά στην πραγματική καθημερινότητά μας έχει περισσότερες πιθανότητες να γίνει πράξη από μια εξαντλητική υπόσχεση που απαιτεί να γίνουμε άλλοι άνθρωποι μέσα σε μία εβδομάδα.
Στην πορεία θα υπάρξουν και αποτυχίες. Μια επιλογή μπορεί να αποδειχθεί λανθασμένη, μια προσπάθεια να μην αποδώσει, ένα σχέδιο να χρειαστεί εγκατάλειψη. Η απογοήτευση δικαιούται τον χρόνο της. Δεν χρειάζεται κάθε δυσάρεστη εμπειρία να βαφτίζεται αμέσως «ευλογία». Χρειάζεται, όμως, να μπορούμε κάποτε να την εξετάσουμε χωρίς να μετατρέπουμε το αποτέλεσμα σε τελεσίδικη κρίση για την αξία μας.
Το ίδιο θάρρος απαιτείται και στις σχέσεις. Είναι δύσκολο να πεις «ως εδώ» σε κάποιον που έχει συνηθίσει να είσαι πάντα διαθέσιμος. Να αρνηθείς μια απαίτηση χωρίς μακροσκελή απολογία. Να εξηγήσεις ότι η προσφορά σου έχει όρια.
Η διαφωνία, φυσικά, δεν κάνει έναν άνθρωπο εχθρό μας. Ένας φίλος που μας διορθώνει μπορεί να μας προσφέρει περισσότερα από κάποιον που συμφωνεί μονίμως. Άλλο, όμως, η ειλικρινής κριτική και άλλο η επαναλαμβανόμενη υποτίμηση. Η διάκριση φαίνεται στον σεβασμό: μπορούμε να μιλήσουμε, να αρνηθούμε, να κάνουμε λάθος, χωρίς να φοβόμαστε τον εξευτελισμό;
Συχνά χρειάζεται επίσης να ξεκαθαρίσουμε τι ακριβώς ζητάμε εμείς οι ίδιοι. Ένα χαρτί και λίγες ειλικρινείς προτάσεις μπορούν να αποτελέσουν μια αρχή. Τι μας κουράζει; Τι μπορούμε να επηρεάσουμε; Ποια εκκρεμότητα απαιτεί πράξη και ποια χρειάζεται αποδοχή; Η καταγραφή δεν λύνει αυτομάτως τα προβλήματα, μας δίνει όμως κάτι συγκεκριμένο να εξετάσουμε.
Και κάπου εδώ πρέπει να αφήσουμε χώρο για την ατέλεια. Θα υπάρχουν μέρες που δεν θα προχωράμε. Μέρες που θα χρειαζόμαστε ξεκούραση ή στήριξη. Η προσωπική προσπάθεια δεν χρειάζεται να γίνει ακόμη ένας αμείλικτος προϊστάμενος πάνω από το κεφάλι μας.
Η τέλεια στιγμή μπορεί να μην εμφανιστεί ποτέ. Μπορεί, όμως, σήμερα να υπάρχει χρόνος για εκείνο το τηλεφώνημα, για μια καθαρή απάντηση, για το πρώτο μισάωρο μιας προσπάθειας που αναβάλλουμε μήνες. Ας αρχίσουμε από κάτι που μπορούμε πράγματι να κάνουμε — και ας δώσουμε στον εαυτό μας την ευκαιρία να συνεχίσει αύριο.