Όταν ο Σάντρο Περτίνι εξελέγη Πρόεδρος της Ιταλικής Δημοκρατίας, η σύζυγός του, Κάρλα Βολτολίνα, διατύπωσε μια φράση που θα έμενε ως πολιτικό και ηθικό μανιφέστο ζωής: «Το δικό μου Quirinale είναι ένα δωμάτιο νοσοκομείου με ανθρώπους που υποφέρουν».
Δεν επρόκειτο για ρητορική υπερβολή. Ήταν επιλογή στάσης.
Η Βολτολίνα αρνήθηκε συνειδητά τον ρόλο της «πρώτης κυρίας». Δεν επιδίωξε προβολή, δεν εντάχθηκε σε καμία εθιμοτυπική λειτουργία της εξουσίας, δεν αξιοποίησε ποτέ το πολιτικό κεφάλαιο που, αντικειμενικά, της προσφερόταν. Αντιθέτως, επέμεινε να ζει και να εργάζεται μακριά από τα φώτα, συνεχίζοντας την επαγγελματική και κοινωνική της διαδρομή ως ψυχοθεραπεύτρια, με εξειδίκευση στις εξαρτήσεις και τις ψυχικές ασθένειες.
Σε ηλικία 51 ετών ολοκλήρωσε σπουδές στις πολιτικές επιστήμες και στη συνέχεια στις κοινωνικές επιστήμες, όχι για να αποκτήσει τίτλους ή κύρος, αλλά για να θωρακίσει επιστημονικά την προσφορά της προς τους πιο ευάλωτους. Η επιλογή αυτή φωτίζει έναν διαφορετικό ορισμό της πολιτικής: όχι ως εξουσία, αλλά ως καθημερινή ευθύνη απέναντι στον άνθρωπο.
Η απόρριψη κάθε «κομματικής σκυταλοδρομίας» υπήρξε σταθερή. Απέρριψε συστηματικά προτάσεις και ρόλους που θα μπορούσαν να την τοποθετήσουν στο προσκήνιο, ακόμη και την Προεδρία του Ιταλικού Ερυθρού Σταυρού. Η φράση που αποδίδεται στη στάση της είναι αποκαλυπτική: «Προσπαθώ να ζω χωρίς να μαθαίνει ο κόσμος ότι είμαι η σύζυγος του Προέδρου της Δημοκρατίας. Είμαι η γιατρός Βολτολίνα. Και τέλος».
Το Quirinale, σύμβολο της ιταλικής πολιτειακής εξουσίας, δεν υπήρξε ποτέ για εκείνη χώρος ταύτισης. Το πραγματικό της «προεδρικό μέγαρο» ήταν οι θάλαμοι των νοσοκομείων, οι δομές απεξάρτησης, οι άνθρωποι που δεν είχαν φωνή ούτε πρόσβαση στην εξουσία. Εκεί επέλεξε να βρίσκεται — και εκεί έδωσε νόημα στην έννοια της δημόσιας προσφοράς.
Στις 6 Δεκεμβρίου 2005 έφυγε από τη ζωή μια γυναίκα που απέδειξε ότι η ηθική συνέπεια δεν χρειάζεται θεσμική κατοχύρωση για να είναι πολιτική πράξη. Όπως και ο άνδρας της, έτσι και η Κάρλα Βολτολίνα άφησε πίσω της ένα παράδειγμα ορθότητας, ειλικρίνειας και σιωπηλής αξιοπρέπειας — ίσως το πιο σπάνιο και πολύτιμο μάθημα σε εποχές υπερπροβολής και κενού συμβολισμού.
Υπογραφή:
Νίκος Παπίγγης