Μια ανάρτηση για ιστορική φωτογραφία επαναφέρει στο προσκήνιο τον Ευβοιώτη αρχηγό Στόλου και τη διαδρομή του στα χρόνια του πολέμου και του πολιτικού διχασμού.
Το όνομα του Κωνσταντίνου Αλεξανδρή επιστρέφει στη συζήτηση για την ιστορία της Κύμης και των Κονιστρών, με αφορμή ανάρτηση στην ομάδα «ΚΟΥΜΗ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΑΝΑΚΑΤΕΣ». Ο χρήστης Akrat Aristeidis αναφέρεται σε φωτογραφία που, όπως σημειώνει, δημοσίευσε ο Πολιτιστικός Σύλλογος Ενορίας Κύμης, εκφράζοντας τη συγκίνησή του για την εικόνα ενός ανθρώπου που θεωρεί σημείο αναφοράς για τον τόπο.
Πίσω από το όνομα βρίσκεται μια σημαντική διαδρομή της ελληνικής ναυτικής ιστορίας. Γεννημένος στις Κονίστρες της Εύβοιας το 1894, ο Αλεξανδρής έφθασε στην ηγεσία του ελληνικού Στόλου, την οποία άσκησε την περίοδο 1943–1944, όταν οι ελληνικές ναυτικές δυνάμεις συνέχιζαν τον πόλεμο από τη Μέση Ανατολή.
Μία από τις πλέον συμβολικές στιγμές της θητείας του καταγράφηκε στις 16 Σεπτεμβρίου 1943, στην Αλεξάνδρεια. Μετά την ανακωχή της Ιταλίας με τους Συμμάχους και την παράδοση ιταλικών ναυτικών δυνάμεων, ένα ισχυρό τμήμα του στόλου της κατευθύνθηκε στο αιγυπτιακό λιμάνι.
Ο Αλεξανδρής, επιβαίνοντας στο ελληνικό ναρκαλιευτικό «Καρτερία», συμμετείχε μαζί με τον Βρετανό ναύαρχο Τζον Κάνινγκαμ στην υποδοχή των ιταλικών πλοίων. Ανάμεσά τους βρίσκονταν τα θωρηκτά «Italia» και «Vittorio Veneto», με καταδρομικά και αντιτορπιλικά. Κατά τον κατάπλου τους απέδωσαν τις προβλεπόμενες ναυτικές τιμές στα σήματα των δύο ναυάρχων.
Η ελληνική παρουσία είχε ιδιαίτερο βάρος. Μια χώρα που εξακολουθούσε να βρίσκεται υπό κατοχή εκπροσωπούνταν εκεί από το Πολεμικό Ναυτικό της, δίπλα στους Συμμάχους, απέναντι σε μονάδες του μέχρι τότε αντιπάλου. Για τον αξιωματικό από τις Κονίστρες, ήταν μια στιγμή που συνέδεε την προσωπική του πορεία με τη συλλογική πολεμική προσπάθεια.
Η ακριβής ιστορική περιγραφή έχει σημασία: επρόκειτο για υποδοχή τμήματος του ήδη παραδοθέντος ιταλικού στόλου, στο πλαίσιο της συμμαχικής διαδικασίας μετά τη συνθηκολόγηση. Η διατύπωση ότι ο Αλεξανδρής παρέλαβε μόνος του ολόκληρο στόλο που στασίασε κατά του Μουσολίνι δεν αποδίδει σωστά τα γεγονότα.
Η ζωή του είχε ήδη σημαδευτεί από τις πολιτικές συγκρούσεις του Μεσοπολέμου. Μετά τη συμμετοχή του στο βενιζελικό κίνημα του 1935 αποστρατεύθηκε και καταδικάστηκε σε θάνατο, αλλά του δόθηκε χάρη. Η επιστροφή του στην ενεργό υπηρεσία και η ανάληψη της αρχηγίας του Στόλου τον έφεραν ξανά σε θέσεις κρίσιμης ευθύνης.
Τον Απρίλιο του 1944 βρέθηκε στο επίκεντρο της κρίσης που συγκλόνισε τις ελληνικές ένοπλες δυνάμεις στη Μέση Ανατολή. Στο Ναυτικό εκδηλώθηκε κίνημα, ενώ οι Βρετανοί πίεζαν την ελληνική κυβέρνηση για την αποκατάσταση του ελέγχου των πλοίων. Ο Αλεξανδρής αντικαταστάθηκε από τον Πέτρο Βούλγαρη, υπό την ηγεσία του οποίου ακολούθησε η ένοπλη καταστολή.
Η ανάρτηση τον χαρακτηρίζει «δημοκρατικό στο ήθος» και συνδέει την απομάκρυνσή του με άρνηση καταστολής. Η συγκεκριμένη εκδοχή περί άρνησης και άμεσης βασιλικής καθαίρεσης χρειάζεται πρόσθετη τεκμηρίωση. Οι ιστορικές αφηγήσεις περιγράφουν αρχική προσπάθεια κατευνασμού, ενώ υπάρχει και καταγραφή ότι πριν από την αντικατάστασή του μελετούσε σχέδιο ανακατάληψης των πλοίων. Η διάκριση ανάμεσα στην προσωπική εκτίμηση και στο τεκμηριωμένο γεγονός είναι απαραίτητη για μια δίκαιη παρουσίαση της διαδρομής του.
Πέρα από τη στρατιωτική του υπηρεσία, ο Αλεξανδρής ασχολήθηκε με τη συγγραφή ναυτικής ιστορίας και τιμήθηκε από την Ακαδημία Αθηνών για το έργο του. Η προσφορά του περιλαμβάνει, επομένως, και την καταγραφή της ιστορικής εμπειρίας για τις επόμενες γενιές.
Για την Κύμη και τις Κονίστρες, η επαναφορά τέτοιων προσώπων στη δημόσια μνήμη αποτελεί αφορμή να συγκεντρωθούν φωτογραφίες, έγγραφα και μαρτυρίες. Η διατήρηση και η τεκμηρίωσή τους μπορούν να δώσουν στους νεότερους μια πληρέστερη εικόνα της συμμετοχής του τόπου στη νεότερη ελληνική ιστορία.
Πηγές
- Ανάρτηση του Akrat Aristeidis στην ομάδα «ΚΟΥΜΗ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΑΝΑΚΑΤΕΣ», όπως παρατέθηκε.
- SearchCulture – Εθνικό Κέντρο Τεκμηρίωσης: «Αλεξανδρής Κωνσταντίνος, 1894–1976».
- Πολεμικό Ναυτικό: Διατελέσαντες Αρχηγοί Στόλου.
- Παναγιώτης Γέροντας: «Η παράδοση του Ιταλικού Στόλου», Diplomatic Point.
- Η Καθημερινή: «Το Κίνημα του Ναυτικού το 1944».
- Navalhistory.gr: «Διακριτικό έμβλημα Αγήματος Εμβολής».
- Μεθ’ Ορμής Ακαθέκτου: «Η στάση των πληρωμάτων του Βασιλικού Ναυτικού — Μάρτιος–Απρίλιος 1944».
- Μεγάλη Στοά της Ελλάδος: «Αλεξανδρής Κωνσταντίνος, Ναύαρχος – Υπουργός».