Πλησιάζει το τέλος του πολέμου στην Ουκρανία ή απλώς αλλάζει μορφή;

Δυτικοί αναλυτές βλέπουν πιθανό σημείο καμπής, αλλά όχι απαραίτητα ειρήνη — Η ρωσική οικονομία, οι αμερικανικές εκλογές και η αντοχή του Κιέβου διαμορφώνουν το νέο σκηνικό

Ο πόλεμος στην Ουκρανία δεν φαίνεται να οδεύει προς ένα καθαρό και πανηγυρικό τέλος. Φαίνεται όμως να μπαίνει σε μια νέα φάση. Μια φάση όπου το ερώτημα δεν είναι πλέον μόνο ποιος κερδίζει στο πεδίο της μάχης, αλλά ποιος αντέχει περισσότερο οικονομικά, πολιτικά και στρατηγικά.

Σύμφωνα με ανάλυση που επικαλείται η Deutsche Welle, δυτικοί αναλυτές και στρατιωτικοί αξιωματούχοι βλέπουν να διαμορφώνονται συνθήκες για ένα άτυπο κλείσιμο της σύγκρουσης. Όχι απαραίτητα με επίσημη ειρηνευτική συμφωνία, όχι με μια μεγάλη τελετή υπογραφών, αλλά με μια de facto παγίωση νέων συσχετισμών.

Η κόπωση της Ρωσίας και το βάρος της οικονομίας

Η Μόσχα εξακολουθεί να διαθέτει στρατιωτική ισχύ, ανθρώπινο δυναμικό και αντοχές. Όμως το κόστος του πολέμου γίνεται όλο και βαρύτερο. Οι απώλειες, η πίεση στην οικονομία, οι κυρώσεις και η ανάγκη διαρκούς στρατιωτικής τροφοδότησης του μετώπου δημιουργούν ένα δύσκολο περιβάλλον για το Κρεμλίνο.

Το ενδεχόμενο νέας ρωσικής επιστράτευσης επανέρχεται στη συζήτηση. Ωστόσο, δεν είναι όλοι βέβαιοι ότι ο Βλαντιμίρ Πούτιν θα επιλέξει μια τόσο επικίνδυνη εσωτερικά κίνηση. Μια νέα μεγάλη επιστράτευση θα μπορούσε να ενισχύσει το μέτωπο, αλλά ταυτόχρονα να αυξήσει την κοινωνική και οικονομική πίεση μέσα στη Ρωσία.

Εκεί βρίσκεται και το πραγματικό πρόβλημα της Μόσχας: δεν αρκεί να συνεχίζει τον πόλεμο. Πρέπει να μπορεί να τον χρηματοδοτεί, να τον δικαιολογεί και να τον αντέχει.

Η Ουκρανία δεν είναι πια τόσο εξαρτημένη όσο στην αρχή

Από την άλλη πλευρά, η Ουκρανία δεν βρίσκεται στην ίδια θέση που βρισκόταν τα πρώτα χρόνια της εισβολής. Σύμφωνα με εκτιμήσεις που παρατίθενται στο κείμενο, το Κίεβο έχει ενισχύσει σημαντικά την εγχώρια αμυντική του παραγωγή και καλύπτει πλέον μεγάλο μέρος των στρατιωτικών του αναγκών μόνο του.

Αυτό αλλάζει την εξίσωση. Η Ουκρανία παραμένει εξαρτημένη από τη Δύση, αλλά όχι στον ίδιο βαθμό. Έχει αποκτήσει μεγαλύτερη αυτονομία, μεγαλύτερη αντοχή και περισσότερα περιθώρια επιβίωσης ακόμη και αν η αμερικανική βοήθεια μειωθεί ή γίνει αντικείμενο πολιτικών παζαριών.

Το μήνυμα είναι σαφές: το Κίεβο δεν καταρρέει εύκολα. Και αυτό δυσκολεύει όσους ποντάρουν σε έναν γρήγορο εξαναγκασμό της Ουκρανίας σε δυσμενή συμφωνία.

Ο παράγοντας Τραμπ και οι αμερικανικές εκλογές

Το μεγάλο πολιτικό ορόσημο είναι οι αμερικανικές ενδιάμεσες εκλογές του Νοεμβρίου. Η στάση της Ουάσιγκτον παραμένει καθοριστική, όχι μόνο για την Ουκρανία αλλά και για ολόκληρη τη δυτική στρατηγική απέναντι στη Ρωσία.

Ο Ντόναλντ Τραμπ εμφανίζεται, σύμφωνα με τις ουκρανικές εκτιμήσεις, να επιδιώκει μια συμφωνία κατάπαυσης του πυρός που θα μπορούσε να ευνοεί τη Μόσχα. Το ενδεχόμενο πίεσης προς το Κίεβο για παραχωρήσεις στο Ντονμπάς βρίσκεται στο επίκεντρο των ανησυχιών.

Όμως η Ουκρανία φαίνεται αποφασισμένη να μη δεχθεί όρους που θα ισοδυναμούν με στρατηγική ήττα. Και αν οι πολιτικές ισορροπίες στις ΗΠΑ μεταβληθούν, η πίεση προς την αμερικανική κυβέρνηση για συνέχιση της στήριξης προς το Κίεβο μπορεί να αυξηθεί.

Το τέλος μπορεί να μην μοιάζει με τέλος

Το κρίσιμο συμπέρασμα είναι ότι ο πόλεμος μπορεί να μη λήξει με τον τρόπο που πολλοί φαντάζονται. Δεν είναι βέβαιο ότι θα υπάρξει άμεση ειρηνευτική συμφωνία. Δεν είναι βέβαιο ότι θα υπάρξει καθαρός νικητής στο πεδίο. Δεν είναι καν βέβαιο ότι η γραμμή του μετώπου θα αλλάξει θεαματικά.

Το πιθανότερο σενάριο, όπως το περιγράφουν αρκετοί αναλυτές, είναι μια σταδιακή μετάβαση σε μια νέα πραγματικότητα: λιγότερη κινητικότητα στο μέτωπο, περισσότερη διπλωματική πίεση, μεγαλύτερη σημασία στην οικονομική αντοχή και σκληρό παζάρι για το ποιος θα εμφανιστεί πολιτικά κερδισμένος.

Η Ρωσία δεν έχει χάσει. Αλλά δεν έχει κερδίσει.
Η Ουκρανία δεν έχει απελευθερώσει όλα τα εδάφη της. Αλλά δεν έχει λυγίσει.
Η Δύση δεν θέλει ατελείωτο πόλεμο. Αλλά δεν μπορεί και να εμφανιστεί ότι επιβραβεύει την εισβολή.

Το τέλος του πολέμου στην Ουκρανία ίσως πλησιάζει. Όχι όμως ως ειρήνη. Περισσότερο ως εξάντληση.

Και στην Ιστορία, πολλές φορές οι πόλεμοι δεν τελειώνουν όταν ένας στρατός νικά. Τελειώνουν όταν κανείς δεν μπορεί πια να πληρώνει το κόστος τους.

Δυτικοί αναλυτές βλέπουν πιθανό σημείο καμπής, αλλά όχι απαραίτητα ειρήνη — Η ρωσική οικονομία, οι αμερικανικές εκλογές και η αντοχή του Κιέβου διαμορφώνουν το νέο σκηνικό

Ο πόλεμος στην Ουκρανία δεν φαίνεται να οδεύει προς ένα καθαρό και πανηγυρικό τέλος. Φαίνεται όμως να μπαίνει σε μια νέα φάση. Μια φάση όπου το ερώτημα δεν είναι πλέον μόνο ποιος κερδίζει στο πεδίο της μάχης, αλλά ποιος αντέχει περισσότερο οικονομικά, πολιτικά και στρατηγικά.

Σύμφωνα με ανάλυση που επικαλείται η Deutsche Welle, δυτικοί αναλυτές και στρατιωτικοί αξιωματούχοι βλέπουν να διαμορφώνονται συνθήκες για ένα άτυπο κλείσιμο της σύγκρουσης. Όχι απαραίτητα με επίσημη ειρηνευτική συμφωνία, όχι με μια μεγάλη τελετή υπογραφών, αλλά με μια de facto παγίωση νέων συσχετισμών.

Η κόπωση της Ρωσίας και το βάρος της οικονομίας

Η Μόσχα εξακολουθεί να διαθέτει στρατιωτική ισχύ, ανθρώπινο δυναμικό και αντοχές. Όμως το κόστος του πολέμου γίνεται όλο και βαρύτερο. Οι απώλειες, η πίεση στην οικονομία, οι κυρώσεις και η ανάγκη διαρκούς στρατιωτικής τροφοδότησης του μετώπου δημιουργούν ένα δύσκολο περιβάλλον για το Κρεμλίνο.

Το ενδεχόμενο νέας ρωσικής επιστράτευσης επανέρχεται στη συζήτηση. Ωστόσο, δεν είναι όλοι βέβαιοι ότι ο Βλαντιμίρ Πούτιν θα επιλέξει μια τόσο επικίνδυνη εσωτερικά κίνηση. Μια νέα μεγάλη επιστράτευση θα μπορούσε να ενισχύσει το μέτωπο, αλλά ταυτόχρονα να αυξήσει την κοινωνική και οικονομική πίεση μέσα στη Ρωσία.

Εκεί βρίσκεται και το πραγματικό πρόβλημα της Μόσχας: δεν αρκεί να συνεχίζει τον πόλεμο. Πρέπει να μπορεί να τον χρηματοδοτεί, να τον δικαιολογεί και να τον αντέχει.

Η Ουκρανία δεν είναι πια τόσο εξαρτημένη όσο στην αρχή

Από την άλλη πλευρά, η Ουκρανία δεν βρίσκεται στην ίδια θέση που βρισκόταν τα πρώτα χρόνια της εισβολής. Σύμφωνα με εκτιμήσεις που παρατίθενται στο κείμενο, το Κίεβο έχει ενισχύσει σημαντικά την εγχώρια αμυντική του παραγωγή και καλύπτει πλέον μεγάλο μέρος των στρατιωτικών του αναγκών μόνο του.

Αυτό αλλάζει την εξίσωση. Η Ουκρανία παραμένει εξαρτημένη από τη Δύση, αλλά όχι στον ίδιο βαθμό. Έχει αποκτήσει μεγαλύτερη αυτονομία, μεγαλύτερη αντοχή και περισσότερα περιθώρια επιβίωσης ακόμη και αν η αμερικανική βοήθεια μειωθεί ή γίνει αντικείμενο πολιτικών παζαριών.

Το μήνυμα είναι σαφές: το Κίεβο δεν καταρρέει εύκολα. Και αυτό δυσκολεύει όσους ποντάρουν σε έναν γρήγορο εξαναγκασμό της Ουκρανίας σε δυσμενή συμφωνία.

Ο παράγοντας Τραμπ και οι αμερικανικές εκλογές

Το μεγάλο πολιτικό ορόσημο είναι οι αμερικανικές ενδιάμεσες εκλογές του Νοεμβρίου. Η στάση της Ουάσιγκτον παραμένει καθοριστική, όχι μόνο για την Ουκρανία αλλά και για ολόκληρη τη δυτική στρατηγική απέναντι στη Ρωσία.

Ο Ντόναλντ Τραμπ εμφανίζεται, σύμφωνα με τις ουκρανικές εκτιμήσεις, να επιδιώκει μια συμφωνία κατάπαυσης του πυρός που θα μπορούσε να ευνοεί τη Μόσχα. Το ενδεχόμενο πίεσης προς το Κίεβο για παραχωρήσεις στο Ντονμπάς βρίσκεται στο επίκεντρο των ανησυχιών.

Όμως η Ουκρανία φαίνεται αποφασισμένη να μη δεχθεί όρους που θα ισοδυναμούν με στρατηγική ήττα. Και αν οι πολιτικές ισορροπίες στις ΗΠΑ μεταβληθούν, η πίεση προς την αμερικανική κυβέρνηση για συνέχιση της στήριξης προς το Κίεβο μπορεί να αυξηθεί.

Το τέλος μπορεί να μην μοιάζει με τέλος

Το κρίσιμο συμπέρασμα είναι ότι ο πόλεμος μπορεί να μη λήξει με τον τρόπο που πολλοί φαντάζονται. Δεν είναι βέβαιο ότι θα υπάρξει άμεση ειρηνευτική συμφωνία. Δεν είναι βέβαιο ότι θα υπάρξει καθαρός νικητής στο πεδίο. Δεν είναι καν βέβαιο ότι η γραμμή του μετώπου θα αλλάξει θεαματικά.

Το πιθανότερο σενάριο, όπως το περιγράφουν αρκετοί αναλυτές, είναι μια σταδιακή μετάβαση σε μια νέα πραγματικότητα: λιγότερη κινητικότητα στο μέτωπο, περισσότερη διπλωματική πίεση, μεγαλύτερη σημασία στην οικονομική αντοχή και σκληρό παζάρι για το ποιος θα εμφανιστεί πολιτικά κερδισμένος.

Η Ρωσία δεν έχει χάσει. Αλλά δεν έχει κερδίσει.
Η Ουκρανία δεν έχει απελευθερώσει όλα τα εδάφη της. Αλλά δεν έχει λυγίσει.
Η Δύση δεν θέλει ατελείωτο πόλεμο. Αλλά δεν μπορεί και να εμφανιστεί ότι επιβραβεύει την εισβολή.

Το τέλος του πολέμου στην Ουκρανία ίσως πλησιάζει. Όχι όμως ως ειρήνη. Περισσότερο ως εξάντληση.

Και στην Ιστορία, πολλές φορές οι πόλεμοι δεν τελειώνουν όταν ένας στρατός νικά. Τελειώνουν όταν κανείς δεν μπορεί πια να πληρώνει το κόστος τους.