Konstantinos Dimitrios Triantaphyllidis
Η Ευρώπη βρισκόταν στον Μεσαίωνα, όταν, στην άλλη άκρη του κόσμου —στις απομακρυσμένες, ανεμοδαρμένες ακτές του μικροσκοπικού Νησιού του Πάσχα— μια ομάδα έμπειρων θαλασσοπόρων ετοιμαζόταν για ένα μακρύ ταξίδι. Δεν υπάρχει γραπτή καταγραφή του ταξιδιού τους, ωστόσο ερευνητές του Stanford Medicine και συνεργάτες τους, αναλύοντας* τα γονιδιώματα σύγχρονων Πολυνησίων, ανακάλυψαν γενετικά στοιχεία που αποδεικνύουν ότι αρχαίοι ναυτικοί από αυτή την περιοχή εγκαταστάθηκαν πράγματι σε έναν μακρινό τόπο. Ο τόπος αυτός ήταν η Χαβάη, σε απόσταση περίπου 7.000 χιλιομέτρων — ένα από τα πιο απομακρυσμένα πολυνησιακά νησιά σε σχέση με το Νησί του Πάσχα.
Με απλά λόγια, χρησιμοποιώντας αλληλουχίες ολόκληρου του γονιδιώματος δείχνουν* ότι δύο από τους πληθυσμούς με τη μεγαλύτερη πληθυσμιακή συρρίκνωση είναι εκείνοι της Χαβάης και του Νησιού του Πάσχα και ότι αυτά τα δύο πιο στενά γενετικά συγγενικά αλλά γεωγραφικά απομακρυσμένα νησιά πιθανότατα κατοικήθηκαν από τους ίδιους υπερταξιδιώτες με παλαιότερες προγονικές ρίζες στη Μανγκαρέβα.
Αυτό που διαπιστώνεται σε αυτή τη μελέτη είναι η προέλευση των ιθαγενών κατοίκων της Χαβάης», δήλωσε ο Ελληνικής καταγωγής Alexander Ioannidis, PhD, επίκουρος καθηγητής Γενετικής και Επιστήμης Βιοϊατρικών Δεδομένων, και ένας εκ των κύριων συγγραφέων της μελέτης.
Κύρια σημεία της έρευνας:
• Φαινόμενο της «Ρωσικής μπάμπουσκα»: Κάθε φορά που μια μικρή ομάδα ναυτικών έφευγε για να αποικίσει ένα νέο, απομακρυσμένο νησί, μετέφερε μόνο ένα μικρό μέρος της γενετικής ποικιλομορφίας. Αυτό δημιούργησε έντονα γενετικά στενώματα (bottlenecks). Έτσι, οι πληθυσμοί της Πολυνησίας βίωσαν τα ισχυρότερα σωρευτικά γενετικά φαινόμενα ιδρυτών στην ανθρώπινη ιστορία — τουλάχιστον δέκα φορές πιο έντονα από τους Φινλανδούς.
• Ιατρικές συνέπειες: Λόγω αυτών των διαδοχικών ιδρυτικών γεγονότων σπάνιες γενετικές μεταλλάξεις που απουσιάζουν από τις παγκόσμιες βάσεις δεδομένων (όπως μια μετάλλαξη απενεργοποίησης (απώλειας λειτουργίας) του γονιδίου FAN1) εμφανίζονται σε ποσοστό άνω του 1% στην Ανατολική Πολυνησία, κάτι που βοηθάει στον σχεδιασμό στοχευμένης ιατρικής φροντίδας. αλλά εντελώς απουσιάζει από τη Βάση Δεδομένων Συγκέντρωσης Γονιδιωμάτων.
*Cole Shanks et al. Message in a bottleneck: Nested founder effects from French Polynesia to Rapa Nui and Hawai’i. Science