Πετρέλαιο από στρατηγικά αποθέματα, διεύρυνση κρατικών ενισχύσεων και κοινές αγορές ενέργειας στον ευρωπαϊκό σχεδιασμό — Στόχος η συμφωνία για τον προϋπολογισμό 2028–2034 έως το τέλος του έτους.
Με την ενεργειακή ακρίβεια να επιβαρύνει νοικοκυριά και επιχειρήσεις, η Ευρωπαϊκή Ένωση αναζητεί συνδυασμό άμεσων παρεμβάσεων και μακροπρόθεσμων αλλαγών. Μετά τη Σύνοδο Κορυφής στις Βρυξέλλες, η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν και ο Αντόνιο Κόστα παρουσίασαν τις κατευθύνσεις του ευρωπαϊκού σχεδιασμού, συνδέοντας την αντιμετώπιση της κρίσης με την ενεργειακή αυτονομία και τις διαπραγματεύσεις για τον επόμενο κοινοτικό προϋπολογισμό.
Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής υπογράμμισε ότι δεν υπάρχει μία παρέμβαση που να αρκεί για όλες τις χώρες, καθώς τα ενεργειακά τους συστήματα διαφέρουν. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρέθεσε, οι γεωπολιτικές εντάσεις στη Μέση Ανατολή έχουν επιβαρύνει την Ευρώπη με επιπλέον 106 δισ. ευρώ για εισαγωγές ορυκτών καυσίμων, χωρίς αντίστοιχη αύξηση των ποσοτήτων. Η ίδια ανέφερε ότι το φυσικό αέριο έχει ακριβύνει κατά 140% από τα τέλη Φεβρουαρίου, ενώ η τιμή του ντίζελ έχει διπλασιαστεί.
Στο επίκεντρο των βραχυπρόθεσμων παρεμβάσεων βρίσκεται η διάθεση 100 εκατομμυρίων βαρελιών πετρελαίου και ντίζελ μέσα σε τέσσερις μήνες, μέσω του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας. Παράλληλα, παρουσιάστηκε η κατεύθυνση για παράταση και διεύρυνση του προσωρινού πλαισίου κρατικών ενισχύσεων, ώστε τα κράτη να διαθέτουν περισσότερα περιθώρια στήριξης απέναντι στο αυξημένο κόστος.
Το πακέτο συμπληρώνουν η αναστολή για έναν χρόνο της εφαρμογής του κανονισμού για τις εκπομπές μεθανίου, η έναρξη στρατηγικού διαλόγου για την ενίσχυση των ευρωπαϊκών διυλιστηρίων και η ενδυνάμωση των κοινών αγορών ενέργειας. Μέσω της συγκέντρωσης της ευρωπαϊκής ζήτησης επιδιώκεται ισχυρότερη διαπραγματευτική θέση απέναντι στους διεθνείς προμηθευτές.
Οι άμεσες κινήσεις συνοδεύονται από τον σχεδιασμό για επιτάχυνση της ενεργειακής μετάβασης. Προτεραιότητες αποτελούν οι ανανεώσιμες πηγές, η αξιοποίηση της πυρηνικής ενέργειας και η αναβάθμιση των δικτύων μεταφοράς. Στην ίδια συζήτηση εντάσσεται η ταχύτερη ολοκλήρωση των νομοθετικών αλλαγών για το σύστημα εμπορίας εκπομπών ETS1.
Ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα, συνέδεσε την ευρωπαϊκή ευπάθεια με την εξάρτηση από εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα. Όπως υπογράμμισε, η ενεργειακή μετάβαση αποτελεί βασική προϋπόθεση για τη στρατηγική αυτονομία της Ευρώπης.
Παράλληλα, παραμένει ανοικτό το κρίσιμο μέτωπο του Πολυετούς Δημοσιονομικού Πλαισίου 2028–2034. Ο Κόστα έθεσε ως στόχο την επίτευξη συμφωνίας μέχρι το τέλος του 2026, προκειμένου ο νέος προϋπολογισμός να ξεκινήσει την 1η Ιανουαρίου 2028. Τόνισε ότι οι εθνικές εκλογικές αναμετρήσεις δεν πρέπει να καθυστερήσουν τις διαπραγματεύσεις, από τις οποίες εξαρτάται ο προγραμματισμός αγροτών, επιχειρήσεων και ακαδημαϊκών φορέων.
Η εξισορρόπηση των εθνικών συνεισφορών με την εξεύρεση νέων ιδίων πόρων βρίσκεται στον πυρήνα των συνομιλιών. Η φον ντερ Λάιεν ζήτησε έναν προϋπολογισμό με επαρκή δυνατότητα αντίδρασης σε έκτακτες ανάγκες, επικαλούμενη την εμπειρία της πανδημίας, των φυσικών καταστροφών και του πολέμου στην Ουκρανία.
Το ζητούμενο πλέον είναι η εξειδίκευση των παρεμβάσεων και η εφαρμογή τους σε χρόνο που να επιτρέπει ουσιαστική ανακούφιση από το ενεργειακό κόστος.