York, Keele και Anatolia έχασαν άδειες λειτουργίας και πιστοποιήσεις προγραμμάτων – Ο θεσμός των ΝΠΠΕ δεν κρίθηκε αντισυνταγματικός, αλλά η εφαρμογή του νόμου αποδείχθηκε διάτρητη σε κρίσιμα σημεία
Το Συμβούλιο της Επικρατείας δεν κατάργησε τα μη κρατικά πανεπιστήμια στην Ελλάδα.
Ακύρωσε, όμως, τις άδειες εγκατάστασης και λειτουργίας και τις πιστοποιήσεις των προγραμμάτων σπουδών τριών συγκεκριμένων παραρτημάτων: του CITY College – University of York, του Keele University και του Anatolia College.
Και αυτή δεν είναι μια ασήμαντη «τεχνική λεπτομέρεια», όπως επιχειρούν ορισμένοι να παρουσιάσουν την υπόθεση.
Οι αποφάσεις 1167 έως 1172/2026 του Γ΄ Τμήματος του ΣτΕ αφήνουν όρθιο τον θεσμό των Νομικών Προσώπων Πανεπιστημιακής Εκπαίδευσης, αλλά εκθέτουν τον τρόπο με τον οποίο το υπουργείο Παιδείας, η ΕΘΑΑΕ και ο ΕΟΠΠΕΠ εφάρμοσαν το ίδιο το πλαίσιο που η κυβέρνηση διαφήμιζε ως αυστηρό και πλήρως θωρακισμένο.
Με απλά λόγια: ο νόμος δεν κατέρρευσε. Κατέρρευσε, όμως, ο ισχυρισμός ότι όλα είχαν ελεγχθεί σωστά πριν δοθούν οι συγκεκριμένες άδειες.
Τι ακριβώς ακύρωσε το ΣτΕ
Το Δικαστήριο επανέλαβε προηγούμενη κρίση της Ολομέλειας ότι το Σύνταγμα δεν απαγορεύει τη λειτουργία παραρτημάτων αλλοδαπών πανεπιστημίων, υπό τους όρους ειδικού νόμου που διασφαλίζει υψηλό επίπεδο σπουδών και ακαδημαϊκή ελευθερία.
Δεν έκρινε, επομένως, ότι ολόκληρος ο νόμος 5094/2024 είναι αντισυνταγματικός. Ούτε αξιολόγησε αρνητικά την ακαδημαϊκή ποιότητα των τριών μητρικών πανεπιστημίων.
Έκρινε, όμως, ότι στις συγκεκριμένες αδειοδοτήσεις υπήρξαν ουσιαστικές νομικές πλημμέλειες.
Σε δύο περιπτώσεις, οι άδειες ακυρώθηκαν επειδή ο ΕΟΠΠΕΠ δεν είχε διαπιστώσει εγκαίρως ότι τα παραρτήματα συμμορφώθηκαν με τις παρατηρήσεις που είχαν διατυπωθεί έπειτα από επιτόπιους ελέγχους στις κτιριακές εγκαταστάσεις τους.
Στην τρίτη περίπτωση, η άδεια ακυρώθηκε επειδή η σύμφωνη γνώμη της ΕΘΑΑΕ στηρίχθηκε σε έκθεση επιτροπής αξιολόγησης, μέλος της οποίας είχε σχέση με τον ενδιαφερόμενο εκπαιδευτικό φορέα. Κατά το ΣτΕ, η σχέση αυτή μπορούσε να δημιουργήσει υπόνοια μεροληψίας και να παραβιάσει την αρχή της αμεροληψίας της διοικητικής διαδικασίας.
Το σοβαρότερο πλήγμα αφορά, όμως, τις πιστοποιήσεις των προγραμμάτων σπουδών.
Το ΣτΕ έκρινε ότι τα στοιχεία του Παραρτήματος της απόφασης 48136/17.12.2024 της ΕΘΑΑΕ, πάνω στα οποία στηρίχθηκαν οι πιστοποιήσεις, δεν αποτελούσαν τα συγκεκριμένα ποσοτικά και ποιοτικά κριτήρια που απαιτεί ο νόμος για τη διασφάλιση της ποιότητας των σπουδών.
Αυτό δεν είναι ένα ξεχασμένο χαρτί ή μια λάθος ημερομηνία. Αγγίζει τον ίδιο τον μηχανισμό με τον οποίο η Πολιτεία υποτίθεται ότι ελέγχει και πιστοποιεί τα προγράμματα των ΝΠΠΕ.
Η κυβέρνηση υπόσχεται – Το νομικό μονοπάτι δεν έχει παρουσιαστεί
Το υπουργείο Παιδείας έσπευσε να τονίσει ότι το θεσμικό πλαίσιο παραμένει συνταγματικό και ότι οι αποφάσεις αφορούν τον τρόπο εφαρμογής του.
Δεσμεύτηκε, επίσης, ότι θα γίνουν όλες οι απαραίτητες ενέργειες και ότι «το ακαδημαϊκό έτος δεν θα χαθεί για κανέναν φοιτητή». Η επίσημη ανακοίνωση του υπουργείου Παιδείας.
Η προστασία των φοιτητών είναι ασφαλώς η πρώτη υποχρέωση της Πολιτείας. Μια πολιτική διαβεβαίωση, όμως, δεν είναι από μόνη της νομική λύση.
Μέχρι στιγμής δεν έχει παρουσιαστεί αναλυτικά με ποια διοικητική πράξη, με ποια νέα κριτήρια, σε ποιο χρονοδιάγραμμα και υπό ποιες εγγυήσεις θα συνεχιστούν οι σπουδές μετά την ακύρωση των αδειών και των πιστοποιήσεων.
Ούτε μπορεί το υπουργείο να ζητά από γονείς και φοιτητές να αρκεστούν στη φράση «δεν θα χαθεί η χρονιά», όταν οι ίδιοι έχουν πληρώσει δίδακτρα και σχεδίασαν το μέλλον τους με βάση κρατικές άδειες που τελικά ακυρώθηκαν από το ανώτατο διοικητικό δικαστήριο.
Τι υποστηρίζει ο Παναγιώτης Λαζαράτος
Ο καθηγητής Διοικητικού Δικαίου της Νομικής Σχολής Αθηνών Παναγιώτης Λαζαράτος, ο οποίος προσέφυγε στο ΣτΕ, αποδίδει στις αποφάσεις πολύ ευρύτερες συνέπειες.
Κατά τη νομική του εκτίμηση, η κρίση για την απόφαση 48136/2024 καθιστά αναγκαία την ανακατασκευή του κανονιστικού πλαισίου πιστοποίησης από την αρχή. Υποστηρίζει ακόμη ότι, μέχρι να θεσπιστούν νόμιμα και συγκεκριμένα κριτήρια, δημιουργείται σοβαρό ζήτημα και για την πιστοποίηση προγραμμάτων των επτά ΝΠΠΕ που αδειοδοτήθηκαν τον Ιούλιο του 2026.
Πρόκειται για τα Georgetown University, Iowa State University of Science and Technology, Roger Williams University, Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου, Université Sorbonne Paris Nord, University of Essex και University of Derby.
Η ευρύτερη αυτή συνέπεια δεν αποτελεί ακόμη αυτοτελή δικαστική κρίση για τις επτά νέες άδειες. Είναι η ερμηνεία του καθηγητή, ο οποίος προαναγγέλλει νέα αίτηση ακύρωσης. Η νομιμότητα των συγκεκριμένων αδειών θα κριθεί μόνο εφόσον προσβληθούν και εξεταστούν από το ΣτΕ.
Το ίδιο ισχύει και για τις πιθανές αξιώσεις αποζημίωσης. Ο κ. Λαζαράτος εκτιμά ότι γονείς, φοιτητές και τα θιγόμενα ΝΠΠΕ μπορούν να στραφούν δικαστικά κατά ιδρυμάτων, διοικητικών αρχών ή του Δημοσίου.
Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι έχει ήδη αναγνωριστεί δικαίωμα αποζημίωσης. Κάθε αξίωση θα πρέπει να θεμελιωθεί ξεχωριστά, με απόδειξη παράνομης πράξης, συγκεκριμένης ζημίας και αιτιώδους συνδέσμου.
Οι καταγγελίες για τα κτίρια χρειάζονται πλήρη δημοσιοποίηση
Στην ανάρτησή του ο καθηγητής αναφέρεται σε σοβαρά προβλήματα που, όπως υποστηρίζει, είχαν εντοπιστεί σε εγκαταστάσεις: από ζητήματα προσβασιμότητας και πυρασφάλειας μέχρι στατική επάρκεια, φωτισμό, αερισμό και βιβλιοθήκες.
Η επίσημη ανακοίνωση του ΣτΕ επιβεβαιώνει ότι υπήρχαν παρατηρήσεις του ΕΟΠΠΕΠ για κτιριολογικές προσαρμογές και ότι δεν είχε διαπιστωθεί εγκαίρως η συμμόρφωση. Δεν παραθέτει, όμως, αναλυτικά ολόκληρο τον κατάλογο που παρουσιάζεται στην ανάρτηση.
Γι’ αυτό το υπουργείο Παιδείας και ο ΕΟΠΠΕΠ οφείλουν να δημοσιοποιήσουν τις εκθέσεις ελέγχου, τις παρατηρήσεις, τις απαντήσεις των φορέων και τις πράξεις με τις οποίες θεωρήθηκε ότι μπορούσαν να χορηγηθούν άδειες.
Η διαφάνεια εδώ δεν είναι πολυτέλεια. Είναι στοιχειώδης υποχρέωση απέναντι στους φοιτητές και στις οικογένειές τους.
Το πραγματικό μήνυμα των αποφάσεων
Η εύκολη κυβερνητική ανάγνωση λέει ότι επρόκειτο απλώς για διοικητικές ατέλειες που θα «θεραπευτούν».
Η εύκολη αντίθετη ανάγνωση λέει ότι το ΣτΕ κατήργησε συνολικά τα ιδιωτικά πανεπιστήμια.
Καμία από τις δύο δεν αποδίδει ολόκληρη την αλήθεια.
Ο θεσμός παραμένει. Τρεις άδειες, όμως, ακυρώθηκαν. Τρία σύνολα προγραμμάτων έχασαν την πιστοποίησή τους. Κτιριακές προϋποθέσεις δεν είχαν βεβαιωθεί εγκαίρως, η αμεροληψία μιας αξιολόγησης τέθηκε υπό δικαστική αμφισβήτηση και τα κριτήρια πιστοποίησης κρίθηκαν ανεπαρκώς συγκεκριμένα.
Αυτά δεν είναι λεπτομέρειες. Είναι ο πυρήνας της κρατικής εποπτείας.
Το υπουργείο Παιδείας, η ΕΘΑΑΕ και ο ΕΟΠΠΕΠ οφείλουν τώρα να παρουσιάσουν καθαρό σχέδιο συμμόρφωσης, νέα νόμιμα κριτήρια, πλήρη προστασία των φοιτητών και συγκεκριμένες απαντήσεις για τις ευθύνες.
Διαφορετικά, η διαβεβαίωση ότι «κανένας δεν θα χάσει τη χρονιά του» θα παραμείνει αυτό ακριβώς που είναι σήμερα: μια υπόσχεση χωρίς ακόμη δημοσιοποιημένο νομικό δρόμο.