Σφοδρή κριτική για δημογραφικό, διαφθορά, Δικαιοσύνη, παιδεία και υγεία — Στην Εύβοια, οι επίσημοι αριθμοί δίνουν στη συζήτηση συγκεκριμένο τοπικό βάρος.
Με βαριές καταγγελίες για διαφθορά, υποχώρηση των θεσμών και κυβερνητική αδιαφορία απέναντι στις ανάγκες της κοινωνίας παρενέβη ο Γιάννης Ιωαννίδης. Ο καθηγητής Ιατρικής και Επιδημιολογίας στο Πανεπιστήμιο Στάνφορντ, μιλώντας στον Σπύρο Χαριτάτο και στην εκπομπή «Καθαρές κουβέντες» του OPEN, περιέγραψε μια χώρα όπου η καθημερινή επιβίωση γίνεται όλο και δυσκολότερη, ενώ η εξουσία, κατά την εκτίμησή του, παραμένει προσηλωμένη στη συντήρησή της. Stanford Medicine
Στη συνέντευξη που αναρτήθηκε στο κανάλι του OPEN στις 27 Οκτωβρίου, ο Ιωαννίδης συνέδεσε το δημογραφικό αδιέξοδο με την οικονομική ανασφάλεια, την κατάσταση των δημόσιων υπηρεσιών και την απώλεια εμπιστοσύνης στους θεσμούς. Η θέση του είναι σαφής: για να αποφασίσει ένας νέος άνθρωπος να δημιουργήσει οικογένεια, πρέπει να μπορεί να σχεδιάσει τη ζωή του.
Και εκεί αρχίζουν τα δύσκολα για την πολιτική των εξαγγελιών. Το παιδί χρειάζεται σπίτι, σχολείο, περίθαλψη και γονείς που να αντέχουν οικονομικά. Το δελτίο Τύπου αρκείται σε έναν τίτλο και μια φωτογραφία.
Ο καθηγητής χαρακτήρισε τις αποσπασματικές οικονομικές παρεμβάσεις για το δημογραφικό «ασπιρίνη για μεταστατικό καρκίνο». Κατά την άποψή του, οι κυβερνήσεις έχουν μετατρέψει ένα ζήτημα επιβίωσης της χώρας σε πεδίο επικοινωνιακής εκμετάλλευσης, χωρίς να αποκαθιστούν τις συνθήκες που θα επέτρεπαν στους ανθρώπους να αισθανθούν ασφάλεια για το μέλλον.
Τα επίσημα στοιχεία αποτυπώνουν το μέγεθος του προβλήματος. Σύμφωνα με την ΕΛΣΤΑΤ, το 2025 καταγράφηκαν στην Ελλάδα 65.618 γεννήσεις και 121.841 θάνατοι: φυσική μείωση 56.223 ανθρώπων, πριν συνυπολογιστούν οι μεταναστευτικές ροές. Οι γεννήσεις υποχώρησαν κατά 4,2% σε σχέση με το 2024. statistics.gr
Στην Εύβοια, την ίδια χρονιά, καταγράφηκαν 1.164 γεννήσεις και 2.715 θάνατοι, με τις γεννήσεις μειωμένες κατά 9,8%. Στο σύνολο της Στερεάς Ελλάδας οι γεννήσεις ήταν 2.777 και οι θάνατοι 6.711. Εδώ το δημογραφικό αποκτά συγκεκριμένες διευθύνσεις και συγκεκριμένες ευθύνες. Κάθε συζήτηση για ανάπτυξη οφείλει να απαντά και στο ποιοι θα παραμείνουν στον τόπο για να τη ζήσουν. statistics.gr
Η κριτική του Ιωαννίδη έγινε ακόμη σκληρότερη όταν η συζήτηση πέρασε στη διαφθορά. Υποστήριξε ότι έχει διαμορφωθεί ένα εκτεταμένο δίκτυο διαπλοκής, συνδεδεμένο με την κυβέρνηση και ισχυρά οικονομικά συμφέροντα, το οποίο εξυπηρετεί περιορισμένους οικογενειακούς και επιχειρηματικούς κύκλους. Το περιέγραψε ως «κράτος μέσα στο κράτος».
Έφτασε μάλιστα να διατυπώσει την άποψη ότι κυβερνητικά και κοινοβουλευτικά στελέχη, πιθανότατα και ο πρωθυπουργός, θα έπρεπε να βρίσκονται στη φυλακή. Παράλληλα, ξεκαθάρισε ότι απορρίπτει τις βίαιες λύσεις και έθεσε ως ζητούμενο τη συνειδητοποίηση της κατάστασης από τους πολίτες.
Εξίσου βαριά ήταν η καταγγελία του για τη Δικαιοσύνη. Ο καθηγητής υποστήριξε ότι έχει υποταχθεί στην κυβερνητική εξουσία και ότι η αξιοπιστία της έχει τραυματιστεί βαθιά. Επικαλέστηκε τις υποκλοπές, τα Τέμπη και τον ΟΠΕΚΕΠΕ ως υποθέσεις μέσα από τις οποίες, κατά την κρίση του, αποκαλύπτεται η θεσμική κρίση.
Η πολιτική απάντηση σε τέτοιες καταγγελίες απαιτεί συγκεκριμένα στοιχεία και λογοδοσία. Η επίκληση της εμπιστοσύνης στους θεσμούς γίνεται πειστική όταν οι ίδιοι οι θεσμοί δίνουν λόγους να τους εμπιστεύεται ο πολίτης. Η εμπιστοσύνη με κυβερνητική παραγγελία έχει ένα βασικό ελάττωμα: δεν παραδίδεται.
Στην εκπαίδευση, ο Ιωαννίδης έστρεψε την κριτική του στην υποστήριξη των δημόσιων πανεπιστημίων, στις συνθήκες διδασκαλίας και έρευνας και στην οικονομική επιβάρυνση των οικογενειών. Περιέγραψε πανεπιστημιακούς που εξακολουθούν να προσφέρουν με αυταπάρνηση και γονείς που πληρώνουν συμπληρωματική εκπαίδευση για να εξασφαλίσουν ευκαιρίες στα παιδιά τους.
Άσκησε επίσης δριμεία κριτική στον τρόπο με τον οποίο αναπτύσσονται τα ιδιωτικά πανεπιστήμια στην Ελλάδα, αμφισβητώντας την επάρκεια των υποδομών και την ουσιαστική εκπαιδευτική προσφορά τους. Διευκρίνισε, ωστόσο, ότι υποστηρίζει κάθε θεσμό που προσφέρει πραγματική παιδεία, έρευνα και προοπτικές. Το κριτήριό του, όπως το παρουσίασε, είναι τι παράγει ένα ίδρυμα για τους φοιτητές και την κοινωνία.
Αυτή η διάκριση έχει σημασία. Η εκπαιδευτική πολιτική κρίνεται στην αίθουσα, στο εργαστήριο και στις δυνατότητες του αποφοίτου. Οι τελετές εγκαινίων έχουν συνήθως εξασφαλισμένο φωτισμό. Η διαδρομή του φοιτητή χρειάζεται πολύ περισσότερα.
Στην υγεία, ο καθηγητής περιέγραψε γιατρούς και νοσηλευτές που εργάζονται υπό εξαντλητικές συνθήκες, με την αυτοθυσία να μετατρέπεται σταδιακά σε επαγγελματική και προσωπική εξουθένωση. Απέδωσε ευθύνες στις κυβερνήσεις για την κατάσταση των δημόσιων υπηρεσιών και συνέδεσε τη φυγή επαγγελματιών στο εξωτερικό με την αναζήτηση αξιοπρεπών όρων εργασίας.
Για τον ιδιωτικό τομέα αναγνώρισε την παρουσία αξιόλογων γιατρών, αλλά κατήγγειλε ότι η επιδίωξη κέρδους συχνά παραμερίζει το συμφέρον του ασθενούς. Κατά την περιγραφή του, η πίεση για περισσότερες εξετάσεις και παρεμβάσεις αποτυπώνει μια στρεβλή ιεράρχηση προτεραιοτήτων.
Το διαρκές χειροκρότημα στους υγειονομικούς κοστίζει ελάχιστα. Η επαρκής στελέχωση, ο εξοπλισμός και οι ανθρώπινες συνθήκες εργασίας απαιτούν πόρους και αποφάσεις. Κάπου εκεί μετριέται η απόσταση ανάμεσα στον δημόσιο έπαινο και στην πραγματική στήριξη.
Η συζήτηση επεκτάθηκε στην πανδημία και στους ηλικιακούς περιορισμούς στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Ο Ιωαννίδης κατήγγειλε πολιτική εργαλειοποίηση της επιστήμης και εξέφρασε φόβους ότι μηχανισμοί επαλήθευσης ηλικίας μπορούν να διευρύνουν τη συλλογή προσωπικών δεδομένων. Αναγνώρισε το πρόβλημα της εξάρτησης από τις πλατφόρμες και δήλωσε ανοιχτός στο ενδεχόμενο αποτελεσματικών περιορισμών, ζητώντας όμως έρευνα για τα οφέλη και τις πιθανές βλάβες τους.
Στο τέλος, απέρριψε την ευκολία με την οποία κάθε δυσάρεστη κριτική χαρακτηρίζεται λαϊκισμός. Δήλωσε ότι δεν ανήκει σε κόμμα και δεν επιδιώκει να είναι υποψήφιος, ενώ κάλεσε τους πολίτες να σκεφτούν τις συνέπειες της ψήφου τους, ιδιαίτερα όταν αυτή δίνεται από συνήθεια.
Η συνέντευξη αφήνει ένα επίμονο πολιτικό ερώτημα: ποιο μετρήσιμο αποτέλεσμα μπορούν να δείξουν οι κυβερνώντες στον νέο που δυσκολεύεται να κάνει οικογένεια, στον υγειονομικό που εξαντλείται και στον φοιτητή που προετοιμάζει τη φυγή του;
Γιατί η εξουσία μπορεί να οργανώνει την επόμενη εκλογική της επιτυχία. Οφείλει όμως να εξηγήσει ποιο μέλλον οργανώνει για εκείνους από τους οποίους ζητά την επόμενη ψήφο.