Ο Χακάν Φιντάν δεν έχει αντίρρηση να συνδεθεί ηλεκτρικά η Κρήτη με την Κύπρο. Ζητάει μόνο να ενημερωθεί η Τουρκία γραπτώς για τις έρευνες, με τις συντεταγμένες και το αντικείμενό τους. Για να μη δημιουργηθούν νέα τετελεσμένα, λέει. Δύο ευρωπαϊκά κράτη θέλουν να συνδέσουν τα ηλεκτρικά τους δίκτυα αλλά ο Τούρκος υπουργός συζητάει υπό ποιους όρους θα τους το επιτρέψει.
Δεν το ξεκίνησε καλά.
Το γαλλικής σημαίας “Abeille Marengo” έφτασε στο Ηράκλειο για τις προκαταρκτικές έρευνες του καλωδίου Κρήτης-Κύπρου και περιμένει τη σχετική NAVTEX. Όπως περιγράφει το ρεπορτάζ του Capital, θα ερευνήσει έναν δύσκολο βυθό για να επιλεγεί η κατάλληλη διαδρομή. Η Nexans έχει αναθέσει τις εργασίες στην ιταλική Next Geosolutions. Οι τεχνικές δυσκολίες είναι γνωστές. Εκείνο που οι εταιρείες δεν μπορούν να λύσουν είναι αν θα εμφανιστεί τουρκικό πολεμικό για να τις σταματήσει. Αυτό πρέπει να το λύσουμε εμείς.
Για την Κύπρο, η σύνδεση προσφέρει πρόσβαση στο ευρωπαϊκό ηλεκτρικό σύστημα χωρίς τουρκική διαμεσολάβηση. Θα μπορεί να προμηθεύεται ρεύμα και από αλλού, αντί να εξαρτάται αποκλειστικά από όσα μπορεί να παράγει η ίδια, με δυνατότητα καλύτερων τιμών για τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις της. Η προβλεπόμενη επέκταση προς το Ισραήλ προσθέτει έναν ακόμη εταίρο που θα έχει συμφέρον να λειτουργεί σωστά η σύνδεση. Η Τουρκία μένει εκτός διαδρομής. Απαιτεί όμως καρέκλα στο τραπέζι των αποφάσεων.
Ο ίδιος ο Φιντάν μετέφερε την αντιπρόταση Ερντογάν: γιατί να μπλέκετε με τόσο μεγάλο καλώδιο, αφού μπορεί η Τουρκία να προμηθεύει την Κύπρο με ρεύμα, φυσικό αέριο και νερό; Συγκινητική προθυμία εξυπηρέτησης. Η χώρα που διατηρεί στρατό κατοχής εδώ και πάνω από μισό αιώνα στο νησί προτείνει να αναλάβει και τις βασικές του παροχές. Θα διαπραγματεύεται η Κυπριακή Δημοκρατία με την Άγκυρα γνωρίζοντας ότι από την έκβαση της συζήτησης μπορεί να εξαρτάται και η ηλεκτροδότησή της.
Με τέτοια προσφορά στο τραπέζι, η Άγκυρα έχει κάθε λόγο να περιμένει.
Κάθε μήνας χωρίς πρόοδο επιβαρύνει το ευρωπαϊκό έργο και κάνει την τουρκική πρόταση να φαίνεται ευκολότερη λύση. Δεν χρειάζεται να ακυρωθεί επισήμως το καλώδιο. Αρκεί να αρχίσουν οι χρηματοδότες να αμφιβάλλουν και οι ανάδοχοι να υπολογίζουν πόσα ακόμη θα χάσουν περιμένοντας. Κάπου εκεί εμφανίζεται και ο “ρεαλιστής” που εξηγεί ότι πρέπει επιτέλους να συνεννοηθούμε με την Άγκυρα. Το κόστος που προκάλεσε η τουρκική παρεμπόδιση χρησιμοποιείται ως επιχείρημα για την αποδοχή των τουρκικών όρων.
Και όσο τρέχουν τα έξοδα, τόσο πιο εύκολα θα ακουστεί το “στείλτε τους ένα χαρτί να τελειώνουμε.” Μια ενημέρωση είναι, θα μας πουν, για να αρχίσουν επιτέλους οι εργασίες. Οι πληροφορίες για την ασφάλεια της ναυσιπλοΐας ανταλλάσσονται κανονικά μεταξύ αρμόδιων αρχών. Εδώ όμως η απαίτηση συνοδεύεται από αξιώσεις δικαιοδοσίας και προειδοποιήσεις για το καθεστώς της περιοχής. Αν η γνωστοποίηση γίνει με όρους που εμφανίζουν την Τουρκία ως αρμόδια αρχή, το έγγραφο θα μπορεί αύριο να χρησιμοποιηθεί εναντίον μας.
Το άρθρο 79 της Σύμβασης για το Δίκαιο της Θάλασσας κατοχυρώνει το δικαίωμα τοποθέτησης υποθαλάσσιων καλωδίων στην υφαλοκρηπίδα και περιορίζει τη δυνατότητα παρεμπόδισής τους από το παράκτιο κράτος. Η παράγραφος 3 απαιτεί συναίνεση για τη χάραξη αγωγών, όχι καλωδίων. Οι έρευνες πριν από την πόντιση και η διέλευση από χωρικά ύδατα έχουν διαφορετικούς κανόνες. Κανένας τους δεν καθιστά την Τουρκία γενικό αδειοδότη του έργου. Ούτε μια αυθαίρετη διεκδίκηση μετατρέπεται σε δικαίωμα επειδή επαναλαμβάνεται με πολεμικό πλοίο δίπλα στο ερευνητικό.
Για να εμφανίζεται ως αρμόδια στις θαλάσσιες περιοχές που διεκδικεί, η Άγκυρα επικαλείται και το τουρκολιβυκό μνημόνιο, το οποίο κύρωσε η λιβυκή Βουλή. Η ΕΕ επανέλαβε ότι το μνημόνιο είναι άκυρο, ασύμβατο με το Δίκαιο της Θάλασσας και χωρίς έννομα αποτελέσματα για τρίτα κράτη. Όμως ο πλοιοκτήτης και ο ασφαλιστής υπολογίζουν τον κίνδυνο της αποστολής, ακόμη κι όταν ο νομικός σύμβουλος τους διαβεβαιώνει ότι οι τουρκικές αξιώσεις είναι αβάσιμες.
Η κοινή τοποθέτηση Ελλάδας, Κύπρου, Αιγύπτου, Μπαχρέιν, Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων και ΕΕ στον ΟΗΕ διευρύνει το μέτωπο απόρριψης του μνημονίου. Προστίθενται η ισραηλινή καταδίκη και η αμερικανική αποδοκιμασία της κύρωσης ως προκλητικής εξέλιξης. Η Αθήνα έχει εξασφαλίσει στήριξη.
Το αποτέλεσμα τού το χρεώνει πλέον και η τουρκική αντιπολίτευση. Ο Οζγκιούρ Οζέλ χθες 27/10 στο κοινοβούλιο επιτέθηκε σε Ερντογάν και Φιντάν, αντιπαραβάλλοντας τη διεθνή αποδοχή της συμφωνίας Ελλάδας-Αιγύπτου με τις καταδίκες του τουρκολιβυκού μνημονίου.
Το ίδιο το μνημόνιο ο Οζάλ το στηρίζει. Τους καταλογίζει όμως ότι με τους χειρισμούς τους άφησαν την Ελλάδα να κερδίζει συμμάχους και την Τουρκία να εισπράττει απορρίψεις. Τη διπλωματική επιτυχία της Αθήνας την αναγνωρίζει λοιπόν, με τον τρόπο του, και ο αρχηγός της τουρκικής αξιωματικής αντιπολίτευσης.
Οι ανακοινώσεις όμως στοιβάζονται, ενώ το μεροκάματο του πλοίου τρέχει.
Υπάρχουν γαλλικά συμφέροντα, ευρωπαϊκές εταιρείες με συμβάσεις και χρήματα που έχουν δεσμευτεί. Η ελληνική κυβέρνηση οφείλει να εξασφαλίσει από το Παρίσι και τις Βρυξέλλες δεσμεύσεις για την προστασία της αποστολής και τις συνέπειες ενδεχόμενης παρεμπόδισης. Η παρουσία τουρκικού πολεμικού δεν μπορεί κάθε φορά να οδηγεί σε καινούργιο γύρο διαβουλεύσεων, με το ερευνητικό να περιμένει και το κόστος να επιβαρύνει αποκλειστικά όσους επιχειρούν να κάνουν τη δουλειά τους.
Αν δεχθούμε τουρκική αρμοδιότητα τώρα, θα τη βρούμε μπροστά μας και στο επόμενο έργο, όποιος κι αν το αναλάβει. Ο ανάδοχος θα ζητά εκ των προτέρων να έχει εξασφαλιστεί η συγκατάθεση της Άγκυρας, ο χρηματοδότης θα τη βάζει στους όρους του και η ελληνική κυβέρνηση θα καλείται να εξηγήσει γιατί αρνείται κάτι που είχε προηγουμένως δεχθεί. Η υποχώρηση θα περνάει πια στους όρους των συμβάσεων. Και όποιος αντιδρά θα κατηγορείται ότι διώχνει επενδύσεις.
Ο Μητσοτάκης και οι Ευρωπαίοι εταίροι έχουν την ευθύνη να αποκλείσουν αυτό το προηγούμενο, ακόμη κι αν η αποδοχή τουρκικής αρμοδιότητας παρουσιαστεί ως μικρό σαν τίμημα για να ξεκινήσουν οι εργασίες.
Μας βλέπω να έχουμε πάλι “Mitsotakis yok!” και άλλες κορώνες, στα τουρκικά.
CAPITAL