Πλαφόν στο τριπλάσιο του αρχικού κεφαλαίου. Αυτή είναι η παρέμβαση που παρουσιάζεται ως σημαντική ανακούφιση για τους δανειολήπτες. Σύμφωνα με την παρουσίαση του υπό διαβούλευση σχεδίου, προβλέπεται περιορισμός των απαιτήσεων, επανυπολογισμός των οφειλών και συνυπολογισμός των ποσών που έχουν ήδη καταβληθεί. Για τις προβλεπόμενες αγροτικές οφειλές, το όριο διαμορφώνεται στο διπλάσιο.
Ας σταθούμε, όμως, στην ουσία: το ανώτατο επιτρεπόμενο χρέος δεν είναι κατ’ ανάγκη χρέος που μπορεί να πληρωθεί. Μια οικογένεια που αδυνατεί να εξυπηρετήσει το δάνειό της δεν αποκτά μεγαλύτερο εισόδημα επειδή περιορίζεται η λογιστική διόγκωσή του.
Βεβαίως, η διαγραφή απαιτήσεων πάνω από ένα όριο μπορεί να προσφέρει πραγματική ελάφρυνση. Αυτό, όμως, δεν δικαιολογεί πανηγυρισμούς πριν απαντηθεί το βασικό ερώτημα: πόσοι δανειολήπτες θα αποκτήσουν βιώσιμη δόση και πόσοι θα κρατήσουν τελικά το σπίτι τους;
Γιατί ακόμη και μετά τον προβλεπόμενο επανυπολογισμό, η διαδικασία αναγκαστικής εκτέλεσης μπορεί να συνεχιστεί για την αναπροσαρμοσμένη απαίτηση. Το πλαφόν, από μόνο του, δεν αποτελεί γενική ασπίδα απέναντι στους πλειστηριασμούς.
Την ίδια στιγμή, το κράτος έχει αναλάβει συγκεκριμένο ρόλο στην εξυγίανση των τραπεζικών ισολογισμών. Μέσω του «Ηρακλή», παρέχει εγγυήσεις στους τίτλους υψηλής εξασφάλισης των τιτλοποιήσεων, λαμβάνοντας αμοιβή για τον κίνδυνο. Πρόκειται για δημόσια εγγύηση με ενδεχόμενη δημοσιονομική έκθεση, όχι για ποσό που έχει αυτομάτως καταβληθεί από τους φορολογουμένους.
Ακριβώς γι’ αυτό, η πολιτική απαίτηση είναι απολύτως θεμιτή: η προστασία της κατοικίας πρέπει να αντιμετωπίζεται με την ίδια σοβαρότητα που αντιμετωπίστηκε η προστασία του τραπεζικού συστήματος.
Χρειάζονται καθαροί λογαριασμοί. Πόσο ήταν το αρχικό κεφάλαιο; Πόσα έχει ήδη πληρώσει ο δανειολήπτης; Πώς προέκυψαν οι τόκοι και οι επιβαρύνσεις; Με ποιους οικονομικούς όρους μεταβιβάστηκε η απαίτηση; Ποια ρύθμιση επιτρέπει στην οικογένεια να πληρώνει και ταυτόχρονα να ζει;
Η ουσιαστική προστασία απαιτεί διαγραφές όπου το χρέος είναι αποδεδειγμένα μη βιώσιμο, δόσεις προσαρμοσμένες στο διαθέσιμο εισόδημα και αποτελεσματικές εγγυήσεις για την κύρια κατοικία των ευάλωτων νοικοκυριών.
Στην Ισπανία, οι κινητοποιήσεις για τη στέγη και η κοινοβουλευτική απόρριψη στεγαστικών μέτρων προκάλεσαν ισχυρή πολιτική πίεση, με τον Πέδρο Σάντσεθ να προκηρύσσει πρόωρες εκλογές για τις 29 Νοεμβρίου. Η ακριβής περιγραφή έχει σημασία: πρόκειται για προσφυγή στις κάλπες μέσα σε στεγαστική και πολιτική κρίση.
Και στην Ελλάδα, η κυβέρνηση οφείλει να κριθεί από το αποτέλεσμα: από τις κατοικίες που διασώζονται και τις ρυθμίσεις που αντέχουν στον χρόνο.
Ο δανειολήπτης που κινδυνεύει να χάσει το σπίτι του δεν χρειάζεται έναν πανηγυρικό τίτλο πάνω από τον λογαριασμό. Χρειάζεται πραγματική δυνατότητα να τον πληρώσει.