Το doomscrolling δεν είναι μια αθώα ψηφιακή συνήθεια. Είναι ο μηχανισμός με τον οποίο η εποχή μας μετατρέπει την ενημέρωση σε άγχος, την αγωνία σε κατανάλωση και τον πολίτη σε εξαντλημένο θεατή της ίδιας του της ανησυχίας.
Η ενημέρωση που έγινε ψυχική φθορά
Κάποτε η ενημέρωση ήταν εργαλείο κατανόησης. Σήμερα, ολοένα και συχνότερα, γίνεται μηχανισμός πίεσης. Ο πολίτης ξυπνά και κοιμάται μέσα σε μια ατέλειωτη ροή από πολέμους, δυστυχήματα, εγκλήματα, οικονομικές απειλές, πολιτικές συγκρούσεις και εικόνες καταστροφής. Δεν διαβάζει απλώς ειδήσεις· βυθίζεται σε μια διαρκή συνθήκη συναγερμού. Το τηλέφωνο δεν είναι πια μέσο επικοινωνίας, αλλά φορητή μηχανή άγχους. Και το σκρολάρισμα δεν είναι πια αναζήτηση πληροφορίας, αλλά τελετουργία ψυχικής εξάντλησης.
Ο αλγόριθμος τρέφεται από τον φόβο
Το πιο σκοτεινό στοιχείο αυτής της συνήθειας είναι ότι δεν γεννιέται τυχαία. Τρέφεται από έναν ψηφιακό κόσμο που ξέρει πολύ καλά πως ο φόβος κρατά το βλέμμα καρφωμένο στην οθόνη. Το σοκ, η αγωνία, η απειλή και η καταστροφή δεν είναι απλώς ειδησεογραφικές κατηγορίες· είναι εμπορεύσιμη προσοχή. Όσο περισσότερο πανικοβάλλεσαι, τόσο περισσότερο μένεις. Όσο περισσότερο μένεις, τόσο περισσότερο καταναλώνεις. Έτσι χτίζεται μια ολόκληρη κουλτούρα όπου η μαύρη ειδησεογραφία δεν λειτουργεί απλώς ως αντανάκλαση της πραγματικότητας, αλλά ως καθημερινή ένεση έντασης. Και ο άνθρωπος, αντί να κατανοεί βαθύτερα τον κόσμο, καταλήγει να εθίζεται στην πιο τοξική εκδοχή του.
Μια κοινωνία κουρασμένη, όχι ενημερωμένη
Το αποτέλεσμα δεν είναι μια κοινωνία πιο ώριμη και πιο υποψιασμένη. Είναι μια κοινωνία πιο κουρασμένη, πιο νευρική, πιο φοβισμένη. Άνθρωποι που νομίζουν πως είναι διαρκώς ενημερωμένοι, ενώ στην πραγματικότητα είναι διαρκώς βομβαρδισμένοι. Η πληροφορία δεν προλαβαίνει να γίνει γνώση, ούτε η γνώση κρίση. Όλα καταπίνονται γρήγορα, χωρίς βάθος, χωρίς επεξεργασία, χωρίς ανάσα. Έτσι, η δημοκρατική εγρήγορση φθείρεται και δίνει τη θέση της σε μια μόνιμη ψυχική υπερένταση. Ο πολίτης δεν συμμετέχει· εξαντλείται. Δεν στοχάζεται· αντιδρά. Δεν ερμηνεύει· παγιδεύεται.
Το doomscrolling είναι το ατέρμονο σκρολάρισμα φόβου και καταστροφής που μαθαίνει τον άνθρωπο να ζει μέσα στον πανικό και να τον περνά για ενημέρωση. Και μια κοινωνία που εθίζεται στη μαύρη ροή των ειδήσεων δεν γίνεται πιο συνειδητή· γίνεται πιο χειραγωγήσιμη, πιο κουρασμένη και τελικά πιο μόνη.