Η Εκκλησία τιμά σήμερα τον πρώτο Επίσκοπο Ιεροσολύμων και τον Άγιο Ιγνάτιο, Πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως. Γιορτάζουν ο Ιάκωβος και η Ιακωβίνα.
Τη μνήμη του Αγίου Ιακώβου του Αδελφοθέου, μιας από τις σημαντικότερες μορφές της πρώτης χριστιανικής κοινότητας, τιμά η Εκκλησία σήμερα, Παρασκευή 23 Οκτωβρίου 2026. Την ίδια ημέρα τιμάται ο Άγιος Ιγνάτιος, Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως, η ζωή του οποίου συνδέθηκε με τον μοναχισμό, τις δοκιμασίες και τις μεγάλες εκκλησιαστικές αντιπαραθέσεις του Βυζαντίου.
Την ονομαστική τους εορτή έχουν ο Ιάκωβος και η Ιακωβίνα, όσοι συνδέουν τη γιορτή τους με τη σημερινή μνήμη του Αδελφοθέου.
Ο πρώτος ποιμένας των Ιεροσολύμων
Ο Ιάκωβος κατέχει ξεχωριστή θέση στην εκκλησιαστική παράδοση ως πρώτος Επίσκοπος Ιεροσολύμων. Η προσωνυμία «Αδελφόθεος» συνδέεται, σύμφωνα με την ορθόδοξη παράδοση, με την καταγωγή του από τον Ιωσήφ τον Μνήστορα, του οποίου θεωρείται γιος από προηγούμενο γάμο.
Γνωστός και ως «Δίκαιος», διακρίθηκε για την ασκητική ζωή, την προσευχή και την αφοσίωσή του στην πρώτη Εκκλησία. Η παρουσία του υπήρξε καθοριστική σε μια περίοδο κατά την οποία οι χριστιανικές κοινότητες διαμόρφωναν την ταυτότητά τους και το ευαγγελικό μήνυμα ξεπερνούσε τα όρια της Ιουδαίας.
Στην Αποστολική Σύνοδο των Ιεροσολύμων συνέβαλε στην αντιμετώπιση ενός κρίσιμου ζητήματος: των υποχρεώσεων που θα είχαν οι πιστοί οι οποίοι προέρχονταν από τον εθνικό κόσμο. Η θέση του βοήθησε ώστε η ένταξή τους στην Εκκλησία να μη συνδεθεί με την υποχρεωτική τήρηση του συνόλου των διατάξεων του Μωσαϊκού Νόμου.
Η διακονία του ολοκληρώθηκε με μαρτυρικό θάνατο. Η εκκλησιαστική παράδοση διασώζει την ακλόνητη ομολογία του στον Χριστό και την προσευχή του για εκείνους που τον καταδίωκαν.
Η ευθύνη απέναντι στον άνθρωπο που υποφέρει
Στον Ιάκωβο αποδίδεται από την εκκλησιαστική παράδοση η Καθολική Επιστολή που φέρει το όνομά του. Στο επίκεντρό της βρίσκεται η έμπρακτη διάσταση της χριστιανικής ζωής, με τη χαρακτηριστική διατύπωση: «Η πίστις χωρίς των έργων νεκρά εστι».
Το μήνυμα είναι συγκεκριμένο. Η συμπαράσταση στον πεινασμένο και στον άνθρωπο που στερείται τα αναγκαία δεν εξαντλείται σε ευχές. Απαιτεί προσφορά, προσωπική ευθύνη και ενδιαφέρον που αποδεικνύεται στην καθημερινότητα.
Η επιστολή στηλιτεύει ακόμη την ευνοϊκή μεταχείριση των πλουσίων εις βάρος των φτωχών και την αδικία απέναντι στους εργαζομένους. Παράλληλα, προειδοποιεί για τη δύναμη του λόγου: μια μικρή σπίθα μπορεί να προκαλέσει μεγάλη καταστροφή, όπως μια συκοφαντία μπορεί να πληγώσει έναν άνθρωπο και να διαλύσει σχέσεις.
Με το όνομα του Αγίου συνδέεται επίσης η αρχαία Θεία Λειτουργία του Ιακώβου του Αδελφοθέου, πολύτιμο τμήμα της λειτουργικής κληρονομιάς της Εκκλησίας.
Ο Άγιος Ιγνάτιος και οι δοκιμασίες της πατριαρχίας του
Ο Άγιος Ιγνάτιος προερχόταν από την αυτοκρατορική οικογένεια του Μιχαήλ Α΄ Ραγκαβέ. Η ανατροπή του πατέρα του άλλαξε βίαια τη ζωή του και τον οδήγησε στον μοναχικό βίο.
Ανέλαβε τον πατριαρχικό θρόνο της Κωνσταντινούπολης το 847. Η αυστηρότητα των αρχών του και οι συγκρούσεις με την αυτοκρατορική εξουσία σημάδεψαν την πορεία του, η οποία περιλάμβανε απομάκρυνση από τον θρόνο, εξορία και τελικά επιστροφή στην πατριαρχία το 867.
Η αντιπαράθεση γύρω από τον ίδιο και τον Φώτιο πήρε ευρύτερες εκκλησιαστικές διαστάσεις, επηρεάζοντας και τις σχέσεις Κωνσταντινούπολης και Ρώμης. Η παράδοση διασώζει, ωστόσο, τη συμφιλίωση των δύο ανδρών στα τελευταία χρόνια της ζωής του Ιγνατίου. Ο Άγιος εκοιμήθη στις 23 Οκτωβρίου 877.
Η σημερινή εορτή επαναφέρει στο προσκήνιο ένα διαχρονικό αίτημα της χριστιανικής διδασκαλίας: να βρίσκει η πίστη αντίκρισμα στη συμπεριφορά, στη δικαιοσύνη και στην ουσιαστική φροντίδα για τον συνάνθρωπο.